HẠT TÁO, CÂY TÁO VÀ ... CUỘC SỐNG

Một anh bạn (trên FB thôi) kể một câu chuyện mà mình cho là nó mang nhiều ý nghĩa nhất đối với mình trong năm nay.
Anh bạn kể chuyện, ngày Tết đến thăm thầy giáo cũ. Ngồi nói chuyện, anh kể với thầy về những suy nghĩ, tâm tư cùng những bức xúc trong cuộc sống mà mình đã nếm trải. Thầy anh lắng nghe chăm chú. Sau đó thầy bảo anh làm một việc rất lạ lùng. Thầy chỉ vào đám hạt táo trên bàn (đĩa táo thầy đem ra mời anh) và bảo anh hãy ném từng hạt qua song cửa sổ ra ngoài vườn sau. Hơi ngạc nhiên, nhưng anh cũng làm theo lời thầy. Hạt thứ nhất va vào song cửa rơi xuống. Hạt thứ hai… rồi mấy hạt sau cũng bị va vào song cửa mà không có hạt nào rơi ra được phía ngoài, dù anh đã thử bằng nhiều cách, mạnh hơn, nhẹ hơn …
Thầy nhìn anh cười bảo: con thấy chưa? Một việc cứ ngỡ là đơn giản nhưng thực ra lại không đơn giản chút nào. Cuộc sống là như vậy đấy …
Mình chắc thầy còn nói chuyện nhiều nữa với anh nhưng câu chuyện của anh chỉ dừng lại ở đó, với một loạt câu hỏi: sao thầy mình lại dùng cách này để dạy anh? Tại sao những hạt táo nhỏ lại không chui qua được song sắt vốn rất rộng hơn gấp nhiều lần? Làm thế nào để hạt táo lọt qua được khe song sắt ?
Mình đã  còm vào FB của anh rằng trước tiên là anh đã có một người thầy rất tuyệt vời. Chỉ bằng một việc đơn giản, ông đã giúp anh có một hiểu biết sâu sắc và toàn diện bất ngờ.
Đem câu chuyện của anh kể với đám con cháu, mình cũng mạn phép giải thích thêm về mặt vật lý (chả biết có đúng không).
Khi chúng ta tác động vào hạt táo một lực, tạo nên vận tốc theo một  hướng, trong quỹ đạo chuyển động,  hạt táo sẽ chịu tác động từ nhiều lực và có sự dao động chứ không bay thẳng như ta tưởng (như mắt thường ta nhìn thấy). Và chính vì vậy hạt táo sẽ va đập vào song sắt, may mắn lắm mới có hạt lọt qua được khe song sắt để ra ngoài. Có 3 trường hợp để có được hạt táo lọt qua song sắt: 1 là phải được tác động với một lực làm nên vận tốc lớn, thắng được ảnh hưởng của các lực khác gây cản trở chuyển động. 2. nếu muốn chỉ tác động nhẹ thôi thì  là phải ở cự ly rất gần. Đơn giản là bạn đến gần song cử và thả hạt táo ra ngoài. Còn cách thứ 3 là … ném cả nắm hạt táo ra ngoài, thể nào cũng có hạt lọt qua khe cửa …
Vậy thì bài học thầy dạy bằng những hạt táo là gì? Mình hiểu thế này (và cũng dạy cho đám con ở nhà) không biết có hết ý không:
Nếu chúng ta là những hạt táo và đều mong muốn được chui lọt qua song cửa sổ để ra ngoài. Nhưng phần lớn chúng ta, nếu không nói là tuyệt đại đa số, đều không có được một sự tác động để tạo nên vận tốc cực lớn để bay theo quỹ đạo thẳng như mong muốn. Một số người khôn ngoan, hoặc may mắn được ở gần hơn với khung cửa sổ và vì thế dễ dàng hơn trong việc chui lọt ra ngoài. Số còn lại là đám đông được ném cùng một lúc, may mắn hơn sẽ có anh hạt táo lọt được ra ngoài.
Kể xong cu con hỏi cắc cớ:
- Mẹ, Hạt táo ra ngoài làm được cái chi hả mẹ?
- Thì để gặp đất và có cơ hội mọc lên cây táo mới.
- Thế có phải hạt nào ra ngoài cũng mọc được thành cây táo mới không hả mẹ?
- Chỉ là có cơ hội mọc lên thành cây táo thôi. Không phải hạt nào cũng mọc được thành cây.
- Con nghĩ  ngay cả những hạt không lọt được ra ngoài, nhưng được thầy vứt vào đống rác, biết đâu có khi nó cũng mọc thành cây chứ chẳng cần ra ngoài vườn. Mà không chừng mấy hạt táo ra được ngoài vườn, mọc lên cây nhiều quá thì thầy cũng phải nhổ bỏ bớt đi chứ …
Hừm … cái thèn cu này "ní nuận" nhiều quá, nói chặp hồi "trớt guớt" hết trơn. Nhưng mà đúng, đó chính là cuộc sống, cả hạt táo và cây táo con ạ.
Nhưng chuyện mẹ nói chỉ là đến hạt táo thôi, còn cây táo sẽ là những chuyện sau này con kể tiếp vậy
 Điều này mình muốn nói với anh bạn đã kể chuyện hạt táo kia: Bạn ơi, cuộc sống chúng ta luôn sẽ gặp rất nhiều vật cản, nhiều tác động khiến chúng ta phải va đập, bức xúc và sẽ đến lúc mình quên mất quỹ đạo, mục đích của mình. Tôi mong bạn hãy bình tâm, đừng tha vào đầu mình  những rác rưởi của cuộc sống.  Nếu biết mình đã không thể có được vận tốc lớn, thì hãy biết bình thản mà nhẹ nhàng thả hạt táo qua khung cửa sổ, bạn nhé.    

TRONG ÂM THẦM NẮNG GIÓ LÝ SƠN

Tôi muốn mở đầu bài viết của mình về Lý Sơn bằng cái mùi vị mằn mặn, tanh tao xộc vào mũi ngay khi con tầu cập cảng hòn đảo nhỏ này. Với tôi, một người  sống ở biển đã lâu, cũng không dễ làm quen với cái mùi đó. Huống chi là các chị bạn tôi ở Bắc mới đến đây lần đầu, lại vừa trải qua một sự vật vã kinh hoàng trên chuyến tàu cao tốc ra đảo. “Đi xe (ô tô) ngồi đầu, đi tầu (thủy) ngồi cuối”, bài học kinh nghiệm  đầu tiên chúng tôi học được từ cô bạn “thổ dân” dù hơi muộn màng nhưng thật thấm thía.

Tôi chưa từng đặt chân đến Lũng Cú (Hà Giang) đứng dưới lá cờ đỏ sao vàng nơi địa đầu Tổ Quốc, nhưng ngay ở Lý Sơn, ngắm lá cờ đỏ đang phần phật tung bay  trên nền biển và cả nền trời xanh ngắt, trong mênh mang gió cát, bỗng nghe trong mình trào lên một niềm xúc động tự hào vô bờ bến. Khi đăng tấm hình chụp này lên facebook, lập tức  đã có nhiều lời bình cảm thán: exciting Vietnam! Tự hào quá Việt Nam!

Lý Sơn quả nhiên không phụ sự háo hức mong đợi của chúng tôi trong chuyển tác nghiệp này. Ở đây hình như tồn tại song hành cả những điều xưa cũ và những mới mẻ, mà chả hề có sự va chạm hay mâu thuẫn với nhau. Bên cạnh một khách sạn mới xây là cảng cá, mỗi sớm đều có những chuyến tàu về, những mẹt cá mực tươi rói lấp lánh và cả cái mùi nằng nặng đặc trưng của biển. Dân cư xung quanh khu trung tâm đảo dường như ít quan tâm đến những ông bà khách du lịch ngó nghiêng khắp nơi mà chỉ chăm chú làm công việc của mình. Chân chất, dung dị, không đon đả chào mời, không níu tay chèo kéo mà chỉ bằng nụ cười, ánh mắt họ đã kéo chúng tôi lê la xem và ăn những đặc sản quê mình với giá bình dân.

 Đang vào mùa, hành tỏi chất đống và rẻ bằng nửa giá mọi khi. Theo Chủ tịch UBND huyện Trần Ngọc Nguyên, với 300 ha trồng hành tỏi, hàng năm huyện đảo cung cấp 2000tấn hành tỏi chothị trường. Tỏi Lý Sơn là đặc sản nổi tiếng có lẽ nhờ hương vị thơm dịu chứ không phải cay nồng như nhiều người nghĩ. Điều làm nên thương hiệu tỏi Lý Sơn chính là nhờ loại đất trồng đặc biệt. Đó là loại đất đỏ từ miệng núi lửa cũ cách nay hàng nghìn năm, được phủ lên lớp đất bồi trộn giữa cát và san hô. Dường như  núi và biển, nước và lửa lại cùng nhau kết tinh thành một sản phẩm đôc đáo, dịu dàng như thế đấy. Nhìn những thửa ruộng hành tỏi trên đảo, chợt liên tưởng đến những thửa ruộng bậc thang ở vùng cao Tây bắc. Tất cả được tạo nên nhờ sự nhẫn nại nhiều đời nhặt đá, xếp đá ... mà thành. Từ tháng 9/2014, nguồn điện cáp ngầm dẫn từ đất liền ra đã làm đổi thay khá nhiều đời sống của cư dân trên đảo. Nhiều nơi đã lắp đặt hệ thống tưới tự động để giảm sức người và cũng để tiết kiệm nước. Nước ngọt trên đảo quý hiếm lắm bởi cả đảo rộng chừng trên 10km2 không có rừng che phủ, chỉ toàn núi đá trơ trọi là di tích của núi lửa còn lại sau hàng ngàn năm. Nghe nói hiện nay, đảo đã có nhà máy lọc nước biển thành nước ngọt với công suất chừng 200m3/ngày đêm  nhưng cũng không thấm gì so với nhu cầu sử dụng nước của người dân chứ chưa nói đến chuyện tưới tiêu. Những ngày này, hạn nặng, những cái giếng càng ngày phải càng được đào sâu hơn, rộng hơn nhưng hình như chỉ là để khoét sâu thêm nỗi lo thiếu nước mà thôi.

Đến Lý Sơn, bạn sẽ được giới thiệu rất nhiều sản vật địa phương độc đáo. Nhưng cho đến khi rời đảo, đọng lại trong tôi vấn là loại ốc biển có tên Ốc Cừ (hay là Ốc Xà Cừ). Ban đầu, khi được giới thiệu về loài ốc này trên mâm thức ăn, chúng tôi ngạc nhiên khi thấy thịt ốc được gắn với một vật nhỏ hình tròn, nhỏ xinh và dày như một chiếc cúc áo mà chả hề thấy vỏ ốc bên ngoài. Mãi sau mới biết, Ốc Cừ là loại ốc  to cỡ như con ốc bươu, vỏ xù xì nâu sẫm có gai. Cái “cúc áo” thực ra chính là phần nắp đậy mồm ốc. À thì ra … ngẫm lại mới thấy, hình như có một sự tương đồng nào đó giữa những con ốc Cừ với phẩm chất của người dân Lý Sơn. Không màu mè, khoa trương nhưng vẫn lấp lánh vẻ đẹp huyền ảo của bảy sắc cầu vồng phía bên trong lớp vỏ xù xì. Sự thầm lặng, dung dị, tự thân vận động, tự thân bảo vệ song hành cùng sự can trường quả cảm, sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy …

Và thật là thiếu sót nếu không nhắc đến những ngôi mộ gió trên đảo Lý Sơn. Chúng tôi đã ngạc nhiên và dường như có chút gì cảm thấy chưa được thoả đáng khi những ngôi mộ của các chiến binh ngày xưa đi bảo vệ Hoàng Sa dù có được chăm sóc, đắp điếm khá chu đáo  nhưng vẫn chỉ là những những nấm mồ đất, không được xây cất như chúng tôi tưởng. Sau này mới vỡ lẽ, thực ra đây chỉ là những ngôi mộ gió mà người dân đảo đắp lên để tưởng nhớ ông bà , những người trong đội hùng binh năm xưa đã ra đi giữ đất và gửi lại nắm xương mình đâu đó ngoài trùng khơi xa tít. Có lẽ những ngôi mộ gió mộc mạc ở quê nhà, khi không xây bằng xi măng, gạch đá, không tô trát phượng rồng lại có sức cuốn hút nhiều hơn với linh hồn người đã khuất, và nhân lên bội phần niềm cảm phục của những người đang sống đối với cha ông mình.

Ôi Lý Sơn. Nếu nói về hòn đảo tiền tiêu của Tổ Quốc này, chúng tôi không thể nào viết nhiều hơn những khúc tráng ca của những đội hùng binh ngày xưa vượt biển bảo vệ Hoàng Sa, mãi mãi không trở về; không thể viết hơn những dòng tư liệu lịch sử như những bằng chứng hùng  hùng hồn về  chủ quyền thiêng liêng của Tổ Quốc đối với quần  đảo Hoàng Sa xa hàng trăm hải lý

Vậy nên, chỉ là những cảm nhận loanh quanh, những cảm xúc chợt ùa đến nhưng đã ở lại rất lâu trong chúng tôi.

Dù là đã hơn ba tuần kể từ khi rời đó ….

Cho con ngày 18 tuổi

Ngày hôm qua là sinh nhật con tròn 18 tuổi. Sinh vào tháng 6, đúng ngày hạ chí, cái nóng bức gay gắt của ngày nóng nhất của mùa hè cộng với  kỳ thi Đại học đang cận kề khiến ngày sinh nhật của con có vẻ như hơi sơ sài quá .Cuối ngày mới có một cái bánh sinh nhật tí tẹo, một lẵng hoa mẹ cắm, 1 ký kem. Đó cũng là thiệt thòi chút chút của con và hình như con cũng đã dần quen với những sự thiệt thòi chút chút kiểu này nhỉ.

Cu Bống cưng, dù chỉ là đơn giản nhưng có lẽ con cũng cảm nhận được sự quan tâm, ấm áp của cả gia đình đối với mình, và điều đó lớn hơn tất cả. Sau này, đến chừng như tuổi của ba mẹ, con sẽ thấy rõ gia đình mới thực sự là nền tảng cho mọi thành công và thành công lớn nhất là có một gia đình yên ấm. Những thứ vật chất, những danh hiệu, chức vụ … là những thứ không thuộc về mình nên chả đáng phải quan tâm con ạ.

Mẹ và cả Ba nữa không phải không mong các con trở thành những nhân tài, những người nổi tiếng, nhưng thực tế đều nuôi dạy các con theo những “tiêu chuẩn” của người …bình thường, thậm chí còn có phần “khắt khe” hơn người thường. Với phương châm “ba mẹ cho con những thứ con cần chứ không phải cho con những thứ con muốn” nên các con từ nhỏ đã không nhõng nhẽo, đòi hỏi cho kỳ được những món đồ mình thích, vì biết ba mẹ không chiều theo mọi đòi hỏi của mình khi điều ấy không cần thiết. Ba mẹ nào lại không muốn con mình được đạt các danh hiệu học sinh giỏi này nọ, nhưng ba mẹ không cố ép các con phải đạt được bằng mọi giá, càng không bao giờ phải chạy chọt, nhờ vả để cho các con có được những thứ phù du đó. Và sau này tương lai của các con cũng chính do con quyết định. 

Ở nhà ta, mỗi người đều tự chịu trách nhiệm về bản thân mình. Đấy là cách nói hơi cao xa nhưng thực ra rất gần gũi. Thế này nhé, ví dụ như việc học đó là việc của con. Học như thế nào là do con quyết định. Ba mẹ chỉ là người hỗ trợ tối đa cho con về vật chất tinh thần để có thế học tốt hơn nhưng không thể học thay con được. Con phải học bằng chính thực lực của mình. Bài học mà ba mẹ dạy các con là việc các con phải tự “trả giá” cho mỗi sai lầm của mình. Sai lầm của con bây giờ nếu có thì chỉ là  nhỏ, cái giá phải trả còn rất thấp nhưng thà như thế để sau này con đỡ phải trả những cái giá đắt hơn.

Con đã 18 tuổi. Hôm qua con đăng fb rằng sẽ làm những gì mà 18 năm qua chưa dám làm và 1 bạn nào đó đã hài hước bảo: “đắng lòng thanh niên quyết tâm vào …tù”. Chỉ là hài hước thôi nhưng thực sự ba mẹ cần nhắc con là khoảng cách giữa trong và ngoài song sắt cũng không phải là quá lớn. Cho nên, quay lại câu chuyện “trả giá” bên trên, hãy cẩn trọng con nhé.

Chỉ 10 ngày nữa con sẽ tham dự kỳ thi đại học. Đó sẽ là một trong những thử thách lớn nhất đời của con, rất khó khăn và hầu như chả có gì chắc chắn cả. Hãy cố gắng hết mình dù kết quả có là thế nào đi nữa con nhé. Khi ta làm hết mình thì chẳng có gì phải hối tiếc cả. 
18 tuổi, nói thế đủ rồi  con nhỉ. 

TÔI THƯƠNG BẠN MÌNH

Tôi là người rất … cảm tính.

Cảm tính nên tôi thương và ghét ai đó thì thường bằng một hoặc một vài lý do rất đơn giản, đôi khi là vớ vẩn.

Mấy hôm nay ngồi đọc trên mạng, tự dưng tui thấy thương mấy ông bà bạn tôi, những người đang mần tòa án.

Ngày xưa tôi đi học luật cùng họ nhưng đã tự rẽ ngang để không mần việc ở tòa. Bạn tôi, nhiều người làm ở đó.

Tôi đã đọc, đã biết, đã đắng đót, đã cười nhạo biết bao lần cho những phiên tòa phải hoặc không phải bạn tôi làm chủ tọa.

Tôi đã nhiều lần nghe kể chuyện ông/bà tòa nọ/kia nhận tiền đương sự công khai, trắng trợn ra sao, phải chung chi thế nào để có được bản án có lợi hơn …

Tôi đã từng tự hào khi bạn tôi đã dám xử vô tội cho một bị can 5 lần trước đó bị kết án tử hình

Tôi cũng đã không dám nhận mình là bạn của bà thẩm phán khi bà ta ấm ớ, ậm ừ trong phiên tòa mà bị cáo cao giọng hơn chủ tọa.

Hôm nay tôi chợt thương ông bạn mình, đang phải gánh những búa rìu dư luận, vì không thể nói và làm khác, vì vẫn thiệt thà chân chất khi trả lời báo chí rằng ông không thể nói và làm khác đi.

Tôi biết những ông bạn, bà bạn thẩm phán, chánh án này

Cũng như tôi, nếu ngoài đời họ sẵn sàng ném giày vào mõm những thằng nhân danh pháp luật đã dùng nhục hình cướp đi mạng sống người dân, giờ đang nở nụ cười trước vành móng ngựa. (cái vụ cười này bạn tôi đã nói, có khi chả phải hắn coi thường luật pháp hay công đường, mà đơn giản có khi đang gặp người thân đến thăm)

Cũng như tôi, ông chánh án bạn tôi có thể sẽ xót lòng khi thấy em bé (con nạn nhân) hồn nhiên đến ôm hôn di ảnh bố mình. Có khi lại ngẩn ngơ nghĩ đến con mình đang ở nhà bị lên cơn sốt.

Lẽ tất nhiên, nếu là tôi, nếu là bạn tôi chỉ là ông ấy thôi chứ không phải là chánh án, sẽ đưa hết lũ nhục hình kia lên giá treo cổ, hoặc nếu không thì cho chịu lại những vết thương để cảm nhận được nỗi đớn đau trên thể xác nạn nhân …

5 năm, 10 năm … là quá nhẹ, là tát vào dư luận, là gây thêm những nát chém trong lòng gia đình nạn nhân, những nhát chém không phải là sẹo trên cơ thể…

Phiên tòa kết thúc rồi, dư luận gào lên tức tưởi: công lý thế à? Lương tâm thẩm phán vứt cho chó tha rồi chắc ?

Có thể sau phiên tòa, bạn tôi cúi gục mặt, trước câu tự vấn: Lương tâm mày để ở đâu?

Tôi, thản nhiên, ơ hờ, đi làm những chuyện hay ho, không chút bận tâm rằng ai chết, ai tù, ai buồn ai khóc…

Nếu có biết, có được đọc ở đâu đó những phiên tòa đắng đót thế này thì cũng tự cho là mình khôn ngoan khi đã không chọn tòa án để làm việc.

Nếu phải đối diện với những chuyện thế này, e rằng tôi phải nhập viện tâm thần

Vì vậy tôi thương bạn mình …

Cha mẹ chúng ta muốn chúng ta sống tốt

Đầu năm 2013, má mình đã về cõi vĩnh hằng sau 3 năm rưỡi ngày ba mình ra đi.

Năm 2009, khi ba mình ra đi, mình phải mất gần 2 năm mới ra khỏi tình trạng vật vờ, lạng quạng như trong một màn sương mờ đục đầy những ám ảnh tồi tệ. Cùng với đó, trạng thái bất an đã khiến những hành động, lời nói thiếu kiểm soát. Người trong nhà thì thông cảm, nhưng người khác thì không. Nên hậu quả kéo theo là sự lao đao trong công việc, bị kiểm điểm và hàng loạt những hệ lụy khác.

Trong thời gian đó cũng khiến mình suy nghĩ nhiều hơn, viết hay hơn (sau này đọc lại thấy ngạc nhiên hồi đó sao viết hay đến thế).

Má mất đi, buồn lắm chứ. Ước gì mình có thể chết thay má.

Nhưng lạ một điều, không như khi ba mất, mình đã nhanh chóng lấy lại cân bằng, lao vào công việc, các mối quan hệ bạn bè anh em với một tâm thế thanh thản, thoải mái hơn.

Lẽ tất nhiên không phải vì mình không yêu má bằng ba. Nhưng hình như đã có cách nghĩ khác.

Sinh tử là chuyện không tránh khỏi, huống chi các cụ đã vượt quá ngưỡng Thượng Thượng Thọ

Dù có muốn, ta cũng không thể đi thay các cụ được.

Vậy thì khi các cụ còn sống, ta hãy làm tất cả những gì cho các cụ bằng tất cả sự hiếu lễ, kính yêu, cho các cụ được hưởng tất cả những gì mà các cụ xứng đáng được hưởng, làm cho các cụ luôn tự hào về ta như chính chúng ta đã từng tự hào vì các cụ.

Và khi chúng ta sống, hãy sống tiếp cuộc đời của các cụ, nhìn tiếp cuộc sống này cho các cụ, làm tiếp những điều mà các cụ đã tâm huyết, đã trăn trở, đã đam mê …

Ở trên trời cao,ba mẹ chúng ta không muốn chúng ta khổ, không muốn chúng ta buồn, không muốn chúng ta sống cô độc …

Vậy thì sao chúng ta không để cho các cụ thấy con cháu các cụ đang sống an lành, đang bước đi mạnh mẽ với một tâm thế vững vàng, sẵn sàng đối diện với khó khăn thách thức

Dẫu còn nhiều thứ trong cuộc sống khiến ta chạnh lòng, khiến ta xót xa, đau đớn… Nhưng dù sao thì hãy sống tốt vì Ba mẹ ta đã mong ta như vậy. 

RAU SẠCH

Cô bạn bác sĩ của mình thật là một người thật thà đến mức ngờ nghệch.

Nói cô bác sĩ, bác sĩ chính quy thì chắc hẳn mọi người đã biết là trình độ học vấn của cô đến đâu.

Hôm qua đi Hội An viếng đám tang (thân phụ thầy giáo cũ) lúc về cô nằng nặc đòi đưa xuống thăm làng rau Trà Quế. Ban đầu mình tưởng cô muốn đi tham quan để biết, sau mới biết cô muốn đến đó để …mua rau sạch. Cô bảo: rau mình mua ở Đà Nẵng không thể nào ăn được vì nó cay quá, lại nghe nói không thơm bằng rau Trà Quế nên lần này đi nhất định phải lùng mua bằng được

Từ lâu, rau thơm Trà Quế (Hội An) đã nổi tiếng về chất lượng thơm ngon. Mà thơm thật, mới bước vào khu ruộng rau đã ngửi thấy ngay mùi hăng hăng, thơm nồng của rau quyện với mùi hương đất. Theo lời những người dân đang lúi húi trồng, rau Trà Quế chỉ đủ dùng trong khu vực Hội An, rau nơi khác dù có mang tiếng Trà Quế nhưng thực ra là rau nơi khác hoặc trộn lẫn, chứ không phải nguyên gốc.

Cô bạn mình xuýt xoa khen rau ngon, rau thơm, lại chê rau thường dùng là hôi, cay và…không thể ăn được. Kết quả, cô cạy cục xin và được họ cắt bán 10.000 đồng rau răm, lại xuýt xoa khen rẻ, trong khi chỗ ấy theo mình (và 1 cô bạn khác) đánh giá chỉ khoảng 2000 đồng nếu mua ở chợ.

Trên đường về, ngồi xe, dường như  vẫn rất hứng khởi với kết quả thu mua, cô bạn mình lại tiếp tục xuýt xoa ca ngợi rau Trà Quế, và chê rau thường. Tới chừng khi có người bảo rằng rau này được bón bằng phân bò thì cô mắt tròn, mắt dẹt kêu lên: ơ sao bảo đây là rau sạch mà.

Có người giải thích với cô về khái niệm rau sạch. Sạch không có nghĩa là không bón phân mà chỉ là việc không  sử dụng quá nhiều thuốc sâu và hóa chất mà thôi. Cô nghe, gật gù ra chiều hiểu biết, sau đó lại tung ra 1 câu …trên trời: Nhưng chắc khi tưới người ta phải tưới dưới gốc thôi chớ hè?

Chả muốn nói xấu bạn bè nhưng cô bạn mình thiệt tình ngờ nghệch hết chỗ nói (có lẽ đây cũng là điểm đáng yêu của cổ). Hình như trình độ học vấn, sự sành sỏi trong tiêu dùng, những đòi hỏi cao và cầu toàn của cổ không có gì là tương đồng với những hiểu biết thực tế xã hội mà cổ có.

Ôi bà bạn của tôi, tôi nghĩ cô không chỉ không thể hiểu được cái khái niệm về rau sạch vốn đơn giản dễ hiểu trên đây đã đành mà chắc sẽ không bao giờ biết được rằng hiện nay từ “rau sạch” còn để chỉ theo nghĩa đen những thứ khác. Ví dụ như chỉ những phụ nữ đã có chồng con, hiện đang làm việc tại văn phòng và đang có mối quan hệ “đặc biệt” với sếp. 

Nhưng ít ra may mắn là cô cũng có thể hiểu được điều đơn giản nhất: sạch không phải là không bẩn.

Cũng may, sự ngây thơ của cô cho đến giờ cũng chưa bắt cô phải trả cái giá nào quá đắt.

Và xã hội thôi thì cũng cần có nhiều sự ngây thơ ấy thì phải, ít ra nó cũng dễ chịu hơn những thứ tệ hại khác, những thứ nhẽ ra phải sạch, tưởng là sạch nhưng lại không hề là sạch. 

Hố Sây- ma

Hổm rồi, đi ra Hà Nội, theo ông xã lên tham quan Làng văn hóa  các dân tộc Việt. Điểm đến là ngôi chùa Khơ me mới được khánh thành hôm 23/11. Ngôi chùa rực rỡ, sáng choang nổi bật giữa khung cảnh có vẻ đìu hiu và những ngôi nhà sàn cũ kỹ.

Đứng bên ngoài, chợt nghe lỏm một cô hướng dẫn viên đang thuyết minh với  một nhóm các bác già đi du lịch về một cái gọi là “hố Sây ma”. Ghi lại lời cô thuyết minh như sau:

“ Các bác vào trong chùa sẽ thấy có những nơi mặt sàn gạch lồi lõm, hoặc chưa được lát hết. Đấy không phải là lỗi kỹ thuật đâu ạ, mà đó chính là những cái hố mà người ta gọi là hố Sây ma. Những cái hố này, theo phong tục của người Khơ me, là nơi để ta gửi gắm những ước nguyện của mình. Ví dụ như ai mong muốn có tri thức thì thả vào đó bút mực, ai muốn có sắc đẹp thì gửi gương, lược; ai mong giàu có thì gửi giấy tiền vàng bạc… Cái hố này sẽ được lấp lại vĩnh viễn ngay vào hôm khi khánh thành ngôi chùa”.

Mình đứng nghe (lỏm) ban đầu thấy hay hay. Sau ngẫm nghĩ càng thấy có điều gì đó không ổn lắm. Nghĩ nữa lại càng thấy nhiều điều không ổn.

Này nhé: Con người có ai lại mong chôn chặt những mơ ước, mong muốn của mình vĩnh viễn. 

Hai là người Khơ me rất thật thà chất phác, họ chắc chắn không có chuyện đi lễ để cầu mong tài lộc cho mình một cách thô thiển và thực dụng như người Kinh ta

Vậy nên việc bỏ các thứ vào hố Sây-ma có thể thực sự không phải là để cầu mong, ước muốn cho mình mà thực chất chính là thể hiện tấm lòng thành kính, cúng Phật, thờ Phật, kính dâng lên Phật vậy thôi.

Nếu thế thì việc thuyết minh như nêu trên có phải như đang “bóp méo” văn hóa của đồng bào Khơ me không nhỉ? Cái này thắc mắc quá, không biết hỏi ai. Bạn nào quen các chuyên gia khảo cổ, văn hóa hỏi giùm tui với.

Còn nữa, mình lại nghĩ: ừ thì cứ cho là người ta gửi gắm mơ ước của mình đi nhưng nếu như ta mơ ước đến tình yêu thương và hạnh phúc thì ta sẽ thả xuống hố Sây-ma cái gì nhỉ.

Thiệt là “gắc gối” quá đi đó mà. Hay tại mình cứ nghĩ lung tung nhỉ.