TÔI THƯƠNG BẠN MÌNH

Tôi là người rất … cảm tính.

Cảm tính nên tôi thương và ghét ai đó thì thường bằng một hoặc một vài lý do rất đơn giản, đôi khi là vớ vẩn.

Mấy hôm nay ngồi đọc trên mạng, tự dưng tui thấy thương mấy ông bà bạn tôi, những người đang mần tòa án.

Ngày xưa tôi đi học luật cùng họ nhưng đã tự rẽ ngang để không mần việc ở tòa. Bạn tôi, nhiều người làm ở đó.

Tôi đã đọc, đã biết, đã đắng đót, đã cười nhạo biết bao lần cho những phiên tòa phải hoặc không phải bạn tôi làm chủ tọa.

Tôi đã nhiều lần nghe kể chuyện ông/bà tòa nọ/kia nhận tiền đương sự công khai, trắng trợn ra sao, phải chung chi thế nào để có được bản án có lợi hơn …

Tôi đã từng tự hào khi bạn tôi đã dám xử vô tội cho một bị can 5 lần trước đó bị kết án tử hình

Tôi cũng đã không dám nhận mình là bạn của bà thẩm phán khi bà ta ấm ớ, ậm ừ trong phiên tòa mà bị cáo cao giọng hơn chủ tọa.

Hôm nay tôi chợt thương ông bạn mình, đang phải gánh những búa rìu dư luận, vì không thể nói và làm khác, vì vẫn thiệt thà chân chất khi trả lời báo chí rằng ông không thể nói và làm khác đi.

Tôi biết những ông bạn, bà bạn thẩm phán, chánh án này

Cũng như tôi, nếu ngoài đời họ sẵn sàng ném giày vào mõm những thằng nhân danh pháp luật đã dùng nhục hình cướp đi mạng sống người dân, giờ đang nở nụ cười trước vành móng ngựa. (cái vụ cười này bạn tôi đã nói, có khi chả phải hắn coi thường luật pháp hay công đường, mà đơn giản có khi đang gặp người thân đến thăm)

Cũng như tôi, ông chánh án bạn tôi có thể sẽ xót lòng khi thấy em bé (con nạn nhân) hồn nhiên đến ôm hôn di ảnh bố mình. Có khi lại ngẩn ngơ nghĩ đến con mình đang ở nhà bị lên cơn sốt.

Lẽ tất nhiên, nếu là tôi, nếu là bạn tôi chỉ là ông ấy thôi chứ không phải là chánh án, sẽ đưa hết lũ nhục hình kia lên giá treo cổ, hoặc nếu không thì cho chịu lại những vết thương để cảm nhận được nỗi đớn đau trên thể xác nạn nhân …

5 năm, 10 năm … là quá nhẹ, là tát vào dư luận, là gây thêm những nát chém trong lòng gia đình nạn nhân, những nhát chém không phải là sẹo trên cơ thể…

Phiên tòa kết thúc rồi, dư luận gào lên tức tưởi: công lý thế à? Lương tâm thẩm phán vứt cho chó tha rồi chắc ?

Có thể sau phiên tòa, bạn tôi cúi gục mặt, trước câu tự vấn: Lương tâm mày để ở đâu?

Tôi, thản nhiên, ơ hờ, đi làm những chuyện hay ho, không chút bận tâm rằng ai chết, ai tù, ai buồn ai khóc…

Nếu có biết, có được đọc ở đâu đó những phiên tòa đắng đót thế này thì cũng tự cho là mình khôn ngoan khi đã không chọn tòa án để làm việc.

Nếu phải đối diện với những chuyện thế này, e rằng tôi phải nhập viện tâm thần

Vì vậy tôi thương bạn mình …

Cha mẹ chúng ta muốn chúng ta sống tốt

Đầu năm 2013, má mình đã về cõi vĩnh hằng sau 3 năm rưỡi ngày ba mình ra đi.

Năm 2009, khi ba mình ra đi, mình phải mất gần 2 năm mới ra khỏi tình trạng vật vờ, lạng quạng như trong một màn sương mờ đục đầy những ám ảnh tồi tệ. Cùng với đó, trạng thái bất an đã khiến những hành động, lời nói thiếu kiểm soát. Người trong nhà thì thông cảm, nhưng người khác thì không. Nên hậu quả kéo theo là sự lao đao trong công việc, bị kiểm điểm và hàng loạt những hệ lụy khác.

Trong thời gian đó cũng khiến mình suy nghĩ nhiều hơn, viết hay hơn (sau này đọc lại thấy ngạc nhiên hồi đó sao viết hay đến thế).

Má mất đi, buồn lắm chứ. Ước gì mình có thể chết thay má.

Nhưng lạ một điều, không như khi ba mất, mình đã nhanh chóng lấy lại cân bằng, lao vào công việc, các mối quan hệ bạn bè anh em với một tâm thế thanh thản, thoải mái hơn.

Lẽ tất nhiên không phải vì mình không yêu má bằng ba. Nhưng hình như đã có cách nghĩ khác.

Sinh tử là chuyện không tránh khỏi, huống chi các cụ đã vượt quá ngưỡng Thượng Thượng Thọ

Dù có muốn, ta cũng không thể đi thay các cụ được.

Vậy thì khi các cụ còn sống, ta hãy làm tất cả những gì cho các cụ bằng tất cả sự hiếu lễ, kính yêu, cho các cụ được hưởng tất cả những gì mà các cụ xứng đáng được hưởng, làm cho các cụ luôn tự hào về ta như chính chúng ta đã từng tự hào vì các cụ.

Và khi chúng ta sống, hãy sống tiếp cuộc đời của các cụ, nhìn tiếp cuộc sống này cho các cụ, làm tiếp những điều mà các cụ đã tâm huyết, đã trăn trở, đã đam mê …

Ở trên trời cao,ba mẹ chúng ta không muốn chúng ta khổ, không muốn chúng ta buồn, không muốn chúng ta sống cô độc …

Vậy thì sao chúng ta không để cho các cụ thấy con cháu các cụ đang sống an lành, đang bước đi mạnh mẽ với một tâm thế vững vàng, sẵn sàng đối diện với khó khăn thách thức

Dẫu còn nhiều thứ trong cuộc sống khiến ta chạnh lòng, khiến ta xót xa, đau đớn… Nhưng dù sao thì hãy sống tốt vì Ba mẹ ta đã mong ta như vậy. 

RAU SẠCH

Cô bạn bác sĩ của mình thật là một người thật thà đến mức ngờ nghệch.

Nói cô bác sĩ, bác sĩ chính quy thì chắc hẳn mọi người đã biết là trình độ học vấn của cô đến đâu.

Hôm qua đi Hội An viếng đám tang (thân phụ thầy giáo cũ) lúc về cô nằng nặc đòi đưa xuống thăm làng rau Trà Quế. Ban đầu mình tưởng cô muốn đi tham quan để biết, sau mới biết cô muốn đến đó để …mua rau sạch. Cô bảo: rau mình mua ở Đà Nẵng không thể nào ăn được vì nó cay quá, lại nghe nói không thơm bằng rau Trà Quế nên lần này đi nhất định phải lùng mua bằng được

Từ lâu, rau thơm Trà Quế (Hội An) đã nổi tiếng về chất lượng thơm ngon. Mà thơm thật, mới bước vào khu ruộng rau đã ngửi thấy ngay mùi hăng hăng, thơm nồng của rau quyện với mùi hương đất. Theo lời những người dân đang lúi húi trồng, rau Trà Quế chỉ đủ dùng trong khu vực Hội An, rau nơi khác dù có mang tiếng Trà Quế nhưng thực ra là rau nơi khác hoặc trộn lẫn, chứ không phải nguyên gốc.

Cô bạn mình xuýt xoa khen rau ngon, rau thơm, lại chê rau thường dùng là hôi, cay và…không thể ăn được. Kết quả, cô cạy cục xin và được họ cắt bán 10.000 đồng rau răm, lại xuýt xoa khen rẻ, trong khi chỗ ấy theo mình (và 1 cô bạn khác) đánh giá chỉ khoảng 2000 đồng nếu mua ở chợ.

Trên đường về, ngồi xe, dường như  vẫn rất hứng khởi với kết quả thu mua, cô bạn mình lại tiếp tục xuýt xoa ca ngợi rau Trà Quế, và chê rau thường. Tới chừng khi có người bảo rằng rau này được bón bằng phân bò thì cô mắt tròn, mắt dẹt kêu lên: ơ sao bảo đây là rau sạch mà.

Có người giải thích với cô về khái niệm rau sạch. Sạch không có nghĩa là không bón phân mà chỉ là việc không  sử dụng quá nhiều thuốc sâu và hóa chất mà thôi. Cô nghe, gật gù ra chiều hiểu biết, sau đó lại tung ra 1 câu …trên trời: Nhưng chắc khi tưới người ta phải tưới dưới gốc thôi chớ hè?

Chả muốn nói xấu bạn bè nhưng cô bạn mình thiệt tình ngờ nghệch hết chỗ nói (có lẽ đây cũng là điểm đáng yêu của cổ). Hình như trình độ học vấn, sự sành sỏi trong tiêu dùng, những đòi hỏi cao và cầu toàn của cổ không có gì là tương đồng với những hiểu biết thực tế xã hội mà cổ có.

Ôi bà bạn của tôi, tôi nghĩ cô không chỉ không thể hiểu được cái khái niệm về rau sạch vốn đơn giản dễ hiểu trên đây đã đành mà chắc sẽ không bao giờ biết được rằng hiện nay từ “rau sạch” còn để chỉ theo nghĩa đen những thứ khác. Ví dụ như chỉ những phụ nữ đã có chồng con, hiện đang làm việc tại văn phòng và đang có mối quan hệ “đặc biệt” với sếp. 

Nhưng ít ra may mắn là cô cũng có thể hiểu được điều đơn giản nhất: sạch không phải là không bẩn.

Cũng may, sự ngây thơ của cô cho đến giờ cũng chưa bắt cô phải trả cái giá nào quá đắt.

Và xã hội thôi thì cũng cần có nhiều sự ngây thơ ấy thì phải, ít ra nó cũng dễ chịu hơn những thứ tệ hại khác, những thứ nhẽ ra phải sạch, tưởng là sạch nhưng lại không hề là sạch. 

Hố Sây- ma

Hổm rồi, đi ra Hà Nội, theo ông xã lên tham quan Làng văn hóa  các dân tộc Việt. Điểm đến là ngôi chùa Khơ me mới được khánh thành hôm 23/11. Ngôi chùa rực rỡ, sáng choang nổi bật giữa khung cảnh có vẻ đìu hiu và những ngôi nhà sàn cũ kỹ.

Đứng bên ngoài, chợt nghe lỏm một cô hướng dẫn viên đang thuyết minh với  một nhóm các bác già đi du lịch về một cái gọi là “hố Sây ma”. Ghi lại lời cô thuyết minh như sau:

“ Các bác vào trong chùa sẽ thấy có những nơi mặt sàn gạch lồi lõm, hoặc chưa được lát hết. Đấy không phải là lỗi kỹ thuật đâu ạ, mà đó chính là những cái hố mà người ta gọi là hố Sây ma. Những cái hố này, theo phong tục của người Khơ me, là nơi để ta gửi gắm những ước nguyện của mình. Ví dụ như ai mong muốn có tri thức thì thả vào đó bút mực, ai muốn có sắc đẹp thì gửi gương, lược; ai mong giàu có thì gửi giấy tiền vàng bạc… Cái hố này sẽ được lấp lại vĩnh viễn ngay vào hôm khi khánh thành ngôi chùa”.

Mình đứng nghe (lỏm) ban đầu thấy hay hay. Sau ngẫm nghĩ càng thấy có điều gì đó không ổn lắm. Nghĩ nữa lại càng thấy nhiều điều không ổn.

Này nhé: Con người có ai lại mong chôn chặt những mơ ước, mong muốn của mình vĩnh viễn. 

Hai là người Khơ me rất thật thà chất phác, họ chắc chắn không có chuyện đi lễ để cầu mong tài lộc cho mình một cách thô thiển và thực dụng như người Kinh ta

Vậy nên việc bỏ các thứ vào hố Sây-ma có thể thực sự không phải là để cầu mong, ước muốn cho mình mà thực chất chính là thể hiện tấm lòng thành kính, cúng Phật, thờ Phật, kính dâng lên Phật vậy thôi.

Nếu thế thì việc thuyết minh như nêu trên có phải như đang “bóp méo” văn hóa của đồng bào Khơ me không nhỉ? Cái này thắc mắc quá, không biết hỏi ai. Bạn nào quen các chuyên gia khảo cổ, văn hóa hỏi giùm tui với.

Còn nữa, mình lại nghĩ: ừ thì cứ cho là người ta gửi gắm mơ ước của mình đi nhưng nếu như ta mơ ước đến tình yêu thương và hạnh phúc thì ta sẽ thả xuống hố Sây-ma cái gì nhỉ.

Thiệt là “gắc gối” quá đi đó mà. Hay tại mình cứ nghĩ lung tung nhỉ.   

NHÀ HỘI AN CÓ ...

Nhà Hội An có …

Nhà Hội An có mắt cửa. Mắt cửa hình lá đề, hình bát quái, hay âm dương. Ngoài ý nghĩa tâm linh, trừ tà ma, điều ác, những đôi mắt cửa cũng chính là cửa sổ tâm hồn, là linh hồn của ngôi nhà cổ. Những đôi mắt cửa đầy trìu mến khi đón nhận cố nhân và cũng như đang dò xét với người lạ lần đầu đến làm khách nhà mình. Đối diện với những đôi mắt cửa, mỗi người khách đều tự thấy mình cần chỉn chu hơn khi bước vào nhà, chuẩn bị tiếp xúc với người trong nhà thế nào cho phải đạo.

Nhà Hội An có ngưỡng cửa. Ngưỡng cửa chỉ là một thanh gỗ đặt cao hơn mặt sàn ngay cửa ra vào. Ngưỡng cửa giản đơn như thế nhưng lại chứa đựng ý nghĩa cao sâu bởi đó chính là cột mốc ranh giới cho hai thế giới, thế giới bên ngoài xã hội và thế giới của gia đình. Bên ngoài, dẫu bạn có là gì đi nữa thì một khi bước qua ngưỡng cửa bạn chỉ đơn giản là thành viên của gia đình, là cháu của ông bà cô bác, là con của bố mẹ. Khi bước qua ngưỡng cửa, dù muốn hay không bạn vẫn buộc phải cúi đầu trước bàn thờ ông bà được đặt ở chính diện như cúi đầu tuân thủ các tôn ti trật tự, nền nếp gia phong trong ngôi nhà đó. Ngưỡng cửa dạy cho ta phép tôn trọng, hiếu nghĩa và biết những giá trị nền tảng dưới chân mình bởi nếu không cúi đầu thì rất có thể bạn sẽ vấp ngã.

Nhà Hội An có giếng trời. Đó là một khoảng sân giữa nhà, không có mái che và thường có một cái giếng ở đấy. Bởi nhà Hội An thường có hình ống, dài thượt, một mặt phố, một mặt sông. Giếng trời là nơi lấy ánh sáng, không khí tự nhiên cho ngôi nhà (theo kiến trúc), cũng là nơi hấp thu được tinh túy đất trời (theo tâm linh). Ở đó lẽ dĩ nhiên sẽ có ánh trăng vàng ngập tràn những ngày rằm và biết đâu  lại chính là nơi người ta có thể gửi gắm lên trời những ước nguyện thầm kín.

Nhà Hội An có những mái ngói rêu phong như thấm đẫm cả những giọt mồ hôi của những năm tháng tảo tần gian khó.

Nhà Hội An có nhiều thứ để ta chiêm nghiệm, để biết nhà không chỉ là một công trình vô tri vô giác. Có mắt cửa để nhìn – thấy, có giếng trời để hít thở, có ít nhất là ngưỡng cửa để chứa đựng những tầng sâu văn hóa. Sao dám bảo nhà Hội An không là một CON NGƯỜI …

ĐỂ CÓ THỂ TRỞ THÀNH NGƯỜI... BÌNH THƯỜNG

Tình cờ đọc được bài này của TS. Nguyễn Đức Hưởng, Phó Chủ tịch HĐQT ngân hàng Liên Việt, thấy giống y như suy nghĩ của mình. Xin phép "trộm" đem về đây để đọc và nghĩ. 

Trở thành Người bình thường, thấu hiểu được giá trị đích thực của những điều bình thường; với tôi (và không chỉ riêng tôi), đó là bí quyết sống, bởi vì Người bình thường là:

1. Một người như bao nhiêu người khác, dễ hòa nhập và hội nhập được.

2. Làm được tất cả những việc bình thường và vì vậy, có thể làm được cả những việc vĩ đại.

3. Người bình thường là người Luôn biết mình là ai, đang đứng ở đâu, “thành ý – chính tâm – tu thân…” để đi thăng bằng trên mặt đất, không sống viển vông, không bao giờ tự cho mình là siêu nhân; biết:

a. Biết xử sự "theo tuổi" của mình, đó là tự biết mình "đủ tuổi" làm việc gì và "không đủ tuổi" làm việc gì? Đây quả là một điều khó thực hiện, bởi rất nhiều người luôn tự cho mình là "lớn tuổi" khi còn trẻ, nhưng lại nghĩ rằng "còn rất trẻ" khi đã quá già...

b. Biết mình “vác” được bao nhiêu kg trên vai, nếu “cố quá” sẽ “quá cố” vì “gãy” cột sống. Đối với người khác cũng vậy, ta phải biết sức khỏe người đó để nhờ việc, giao việc vì “cái Tâm” thì khó đo lường nhưng “cái Tầm” của con người thì có thể đo đếm được. Biết vui, biết buồn, biết trước, biết sau, biết yêu, biết ghét... Nhưng phải biết đủ, không quá đà mà phải biết dừng...

Đoạn sau này là của tôi.

Tôi vẫn nhớ lời của một người bạn trai hồi còn học đại học, bạn bảo: trở thành người bình thường nhưng đừng ... tầm thường. 

Hình như trong xã hội hiên tại, người ta đang có sự lẫn lộn giữa BÌNH THƯỜNG VÀ TẦM THƯỜNG. 

Ví dụ như đi ăn nhà hàng, thức ăn còn dư nhiều, bệnh sĩ đã khiến nhiều người cảm thấy ngại khi mang những món đồ ăn còn thừa đó về, vì sợ người khác sẽ đánh giá mình là tầm thường. Trong khi đó chính là cách xử sự bình thường của một người khôn ngoan, biết tiết kiệm, đáng quý. 

Cuộc sống thực sự còn nhiều khó khăn, nhu cầu của mỗi người có vẻ như ngày càng lớn. Nhưng thực tế, có lớn đến đâu đi nữa thì cũng vẫn quẩn quanh chuyện cái ăn cái mặc, học hành. Ăn nhiều, ăn ngon, sơn hào hải vị đến mấy đi nữa rồi cũng quay về với bát cơm, chén mắm. Làm to đến đâu thì cũng có ngày về hưu làm phó thường dân. Minh mẫn mãi rồi cũng có lúc dở hơi, lẩn thẩn ... Biết đủ là đủ, biết mình đang ở đâu, biết mình đang tuổi nào, biết mình đang làm gì, biết buông bỏ để sống thản nhiên, biết phúc phận của mình đến đâu thì hưởng đến đấy, không có phúc thì đừng tranh giành ...

(Bận rồi, Rảnh viết tiếp ...)

BÀI AI ĐIẾU CHO MÁ

Ba ra đi ngày 18/9/2009, má qua đời ngày 17/3/2013. Đây là lời ai điếu mình đọc trước linh cữu má trong lễ truy điệu. Ngày vu lan, nhớ ba má nên chép lại.

Ba má kính yêu của chúng con,

Vẫn biết có môt ngày ba má phải lìa xa chúng con, nhưng ai cũng mong ngày ấy đừng bao giờ đến. Bây giờ thì con đã hiểu, dẫu có ở tuổi nào đi nữa, cũng không còn nỗi bất hạnh nào lớn hơn khi trở thành kẻ mồ côi.

Má kính yêu,  

Trong những ngày tang lễ má vừa qua, trong niềm tiếc thương vô hạn, trong nỗi đau đớn khôn cùng khi không còn má nữa, nhưng lòng chúng con vẫn lấp lánh niềm tự hào hãnh diện về má.

Cuộc đời của má, cuộc đời của một người phụ nữ khiêm nhường giản dị; một người vợ đảm đang chung thủy, một người mẹ tảo tần, can đảm; một người bác, người cô nhân hậu, chuẩn mực; một người bà đức cao vọng trọng.

Má kính yêu,

85 năm tuổi đời, 63 năm tuổi Đảng, 40 năm lao động cống hiến, phục vụ Cách mạng, phục vụ đất nước, má xứng đáng được Đảng và nhà nước ghi công, được người đời tin yêu, kính trọng.

Cả một đời chắt chiu dành dụm, cả một đời vất vả lo toan, má xứng đáng được sống những ngày cuối đời đủ đầy hạnh phúc bên con cháu.

Bao nhiêu năm sinh thành nuôi con khôn lớn, bao nhiêu năm dạy dỗ, giáo dục con trưởng thành, ba má đã để lại cho chúng con những tài sản vô giá. Đó là trí tuệ, là sức khỏe, là tâm thế vững vàng để nối tiếp truyền thống vẻ vang của gia đình, để sẵn sang đối mặt với khó khăn thử thách, để vươn lên cùng thời đại.

Má kính yêu,

Với tất cả tình cảm má đã dành cho chúng con, giờ đây khi nhắm mắt xuôi tay, má hoàn toàn xứng đáng và chúng con cũng đủ khả năng để có thể báo hiếu cho má bằng một đám tang trọng thể, không thua kém bất kỳ một người nổi tiếng nào.

Nhưng chúng con biết má chỉ muốn những gì thật giản đơn, bình dị nhẹ nhàng mà ấm áp nghĩa tình bà con anh em, bạn bè đồng chí, đồng nghiệp. Và bây giờ ở trên cao nhìn xuống hẳn má đang mỉm cười mãn nguyện với sự hiện diện của những người yêu mến và kính trọng má.

Chúng con mong má yên lòng nhắm mắt ra đi thanh thản. Ở nơi ấy có ba con và cậu con đang đón đợi má cùng về.

Vĩnh biệt má của chúng con, bà ngoại của các cháu.