CHUYỆN MÈO VÀ CHÓ

Ỏ một nhà nọ, chó và mèo cùng chung sống. Hàng ngày chúng cùng nhau sưởi nắng ngoài hiên nhà. Chuyện chả có gì đáng nói nếu không có một ngày …không đẹp trời, chó nằm nhìn sang chỗ mèo đang nhâm nhi một con cá ăn vụng được. Á à, bắt được quả tang nhé. Chó sủa gâu gâu, chủ nhà tưởng khách chạy ra và …dĩ nhiên mèo bị lộ tẩy và bị quất cho một roi. Điều đáng buồn là chả vì chuyện đó mà chó được khen, trong khi mèo thấy thế vô cùng ấm ức. Chả gì mèo cũng bắt được chuột, còn chó thì chỉ biết … sủa gâu gâu báo tin khách đến mà thôi. Mèo nghĩ, nếu chó còn ở đây thì thể nào mình cũng  bị phát giác chuyện ăn vụng. Ấm ức khiến mèo ta quyết tâm “chơi” lại chó cho bằng được. Vốn có năng khiếu trèo cao, chả khó khăn gì khi mèo trèo lên chạn tha một cục xương thịt to đùng để ngay chỗ chó đang ngủ. Và thế rồi trong khi chủ quát nạt đòi đuổi chó ra đường thì mèo ta lại đến ôm lấy chân chủ mà vuốt ve nũng nịu. Thế nên chủ lấy ngay mèo làm gương mắng chó sa sả : “Mày không bằng một góc con mèo này”. Đạt được mục đích, mèo từ đó an nhàn sung sướng, tha hồ ăn vụng mà chả ai hay. Lâu lâu, mèo cũng khôn đến nhảy vào lòng chủ nằm co ro, đưa cái mõm ướt cọ cọ vào tay chủ để lấy lòng.

 Phần chó, tức mà không thể thanh minh được, lại bị đuổi ra đường. Đang lơ ngơ chợt thấy chuột đi qua…Phải nói chuột trước đây vốn là kẻ thù  của cả chó và mèo. Mèo ghét chuột vốn là “thiên địch”, nhưng chó cũng ghét chuột vì cái tính tắt mắt, bẩn thỉu, hôi hám của chuột. Nhưng bây giờ thì, chậc, kệ nó, cứ thử gọi nó xem sao. Chuột hơi sững sờ khi nghe chó gọi, nhưng nó nhận thấy chó có vẻ rất thiện chí nên thử lại gần. Hai bên hỏi han tình hình rồi cuối cùng chó cũng đã trút hết tâm tư của mình cho chuột và …nhờ chuột giúp đỡ. Chả bao giờ nghĩ lại được có ngày chó nhờ vả đến mình nên chuột sốt sắng nhận lời. Chó và chuột cùng bàn bạc phương thức nhằm … hạ bệ mèo. Vốn con nhà võ, có tài đánh hơi, chó bày luôn cho chuột mấy chiêu thức tránh đòn của mèo. Nhờ vậy, chuột đã khiến cho mèo vất vả tối ngày rình rập, ăn không ngon ngủ không yên mà vẫn không bắt được chuột. Có lần, chuột còn nhử mèo, gài thế để mèo nhảy lên làm rơi vỡ lọ hoa quí, bị nhà chủ đánh cho một trận.  Vốn tính láu cá con buôn, ban đầu chuột chỉ giúp chó “quậy” mèo cho bõ tư thù cá nhân. Khi được chó khen ngợi, lại úy lạo thêm mấy khoanh bánh ngọt ăn chán chê, thì bỗng nảy ra thêm một ý đồ mới. Chuột nghĩ cũng có lý. Đằng nào mình cũng là chuột, có bẩn hơn hay sạch hơn thì cũng có ai coi cái tư cách mình hơn là con chuột đâu. Thế nên khi cảm thấy chó có vẻ mệt mỏi vì việc “cung phụng” mình thì chuột lập tức nghĩ cách tiếp cận mèo. Chuyện ấy cũng chả khó khăn gì và ngay sau đó chuột được mèo giả lơ cho tha hồ mà khuấy đảo nồi niêu, soong chảo. Mèo còn hứa nếu giúp làm cho chó phải thân bại danh liệt thì muốn gì mèo cũng chiều. Hai bên thì thầm, kế hoạch là mèo sẽ giả vờ bắt được chuột, đưa chuột đến trước “bàn dân thiên hạ” (ở đây là lũ  gà vịt, trâu bò) để chuột “thành thật khai báo” rằng mình đã bị chó dụ dỗ thế nào, thực hiện ra làm sao. Gì chứ mấy khoản ấy qua “hãng thông tấn” của vịt được thổi lên thành những tin “hot” nhất.  Mèo được thể làm già, tấn tới đòi phải lôi chó về để xử cho ra nhẽ.         

Một lũ gà vịt thi nhau quang quác trên sân có khiến chủ nhà để ý. Bực mình vì mất giấc ngủ trưa, chủ nhà lấy cán chổi ra sân, gặp con nào là phang con ấy.

Cách xử sự của chủ nhà chỉ làm cho chó mèo thêm thù nhau mà thôi. Mà chuyện ấy cũng có gì lạ đâu. Xưa nay đã có câu “thân nhau như chó với mèo mà”.

TẢN MẠN THẾ HỆ 6X

Không hiểu sao mỗi khi đọc sách, báo, xem truyền hình, về những tấm gương tiêu biểu, những người nổi tiếng, những thế hệ 7x, 8x… tôi cứ có một cảm giác thật tủi tủi vì hình như những người thuộc lứa tuổi 6x chúng tôi (tức là những người sinh vào thập kỷ 60) kém cỏi quá chăng.  Tôi cũng tự tủi thân đến mức không dám viết lũ chúng tôi là “thế hệ 6x” vì e gọi như vậy quá to tát so với những gì chúng tôi đáng nói. Tôi đã nhiều lần gợi ý cho các bạn tôi là cánh nhà báo, viết văn bảo hãy viết một cái gì đó đi về thế hệ tụi mình nhưng họ đều lắc đầu bảo khó quá. Thôi thì tôi cũng cứ mạnh dạn mà viết, không đại diện cho tất cả những người 6x thì khả dĩ cũng để cho mọi người biết thêm một chút về tôi và các bạn tôi,

Quả tình tôi cũng nghĩ là khó thật. Nói chuyện với các đàn anh, đàn chị chúng tôi đều nhận được những lời nửa thật, nửa đùa: “Chúng mày thì có cái gì mà nói. Nứt mắt ra đã hết chiến tranh rồi. Chỉ việc hưởng thụ hoà bình, học tập, làm việc. Ngay cả đến chuyện xin việc chúng mày cũng có khó khăn như bọn trẻ 7x, 8x bây giờ đâu”.(!)

Dường như người ta cũng cố tình không nhắc nhiều đến những năm 60 ngoài việc giảng văn bài “Bài ca xuân 61” của Tố Hữu. Có lẽ bởi những năm 60 gắn liền với những trang bi hùng trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ. Những năm 60, chiến tranh Việt Nam đang trong tình trạng ác liệt nhất. Năm 1964, xảy ra sự kiện Vịnh Bắc Bộ. Năm 1965, Mỹ đem quân ồ ạt vào Việt Nam . Bom đạn dội xuống miền Bắc mỗi ngày hàng chục trận. Miền Bắc cũng huy động hầu hết lực lượng quân đội cho miền Nam . Má tôi bảo Hà Nội hồi ấy hầu như không có đàn ông. Tôi đã sinh ra trong hầm trú ẩn, giữa hai trận không kích tại Hà Nội và ba tôi thì đã vào Nam đi chiến trường B từ khi tôi còn nằm trong bụng. Năm 1968, cuộc Tổng tiến công tại miền Nam đã thu được những thắng lợi nhất định nhưng chúng ta cũng tổn thất lực lượng khá nhiều. Năm 1969, Bác Hồ qua đời để lại niềm tiếc thương vô hạn cho toàn thể nhân dân Việt Nam . Tôi nghĩ sở  dĩ chúng tôi ít được nói đến cũng bởi một phần là do những người sinh vào thập kỷ 60 hình như ít hơn so với số lượng người sinh ra trước và sau đó.

Có thể nói chúng tôi là một “lớp người bình yên”bởi vì khi chúng tôi đã biết biết một chút thì đất nước đã được hoàn toàn độc lập.  Tất cả những gì tôi còn nhớ về chiến tranh chỉ còn là tiếng còi báo động và tiếng nói trên đài phát thanh năm 1972: “đồng bào chú ý, đồng bào chú ý, máy bay địch cách xa Hà Nội 20 kilômét, các lực lượng phòng không chuẩn bị sẵn sàng chiến đấu”. (hôm rồi nghe anh bạn cài đặt cái thông báo ấy trong điện thoại di động, mỗi khi có ai gọi đến thì phát lên làm mọi người được những trận cười  vui vẻ. Tôi chợt nhớ ngày xưa mà nổi hết gai ốc). Tôi cũng đã được chứng kiến cảnh cha tôi, nước mắt đầm đìa, bế bổng tôi lên mà quay vòng khi nghe được từ chiếc đài bán dẫn bản tin về chiến thắng Đà Nẵng, thành phố quê hương ông. Rồi đêm pháo hoa mừng chiến thắng tại Hà Nội với bài hát “Em bay trong đêm pháo hoa” rộn ràng, lâng lâng cảm xúc…

Sau năm 1975, chúng tôi theo cha mẹ về miền Nam . Vào thời cuối những năm 70, đất nước ta gặp rất nhiều khó khăn. Chúng tôi cùng gia đình đã trải qua những tháng ngày cực nhọc với những bữa bo bo và mỳ sợi thay cho gạo. Bo bo là loại ngũ cốc chủ yếu để đánh lừa dạ dày chứ “đầu vào và đầu ra như nhau”. Điện thì hai tắt một đỏ. Một chiếc ti vi trắng đen cho cả xóm xem nhờ, chương trình quanh quẩn với mấy vở cải lương “Bên cầu dệt lụa” hay “Làm lại cuộc đời”. (buồn cười nhất là có ông Mỹ hát cải lương lơ lớ, lơ lớ). Mặc dù còn một số đứa vẫn mang nặng mặc cảm là con em những gia đình sĩ quan chế độ cũ, chúng tôi sống với nhau thật hồn nhiên. Tôi được phân làm lớp trưởng từ năm lớp 5 đến năm lớp 9. Những năm đầu, bọn bạn còn kỳ thị, phân biệt “bắc, nam”, lũ con trai có lần còn hăm doạ đánh tôi. Thế nhưng, đến năm lớp 8, 9 thì cả lớp chúng tôi trở thành một tập thể đoàn kết, vui nhộn và học giỏi. Đến nay mà chúng vẫn còn tìm thăm tôi mỗi kỳ tết đến, kể cả những đứa đã đi nước ngoài. Thời bao cấp, lũ trẻ chúng tôi sớm tinh ranh hơn bây giờ. Vào sáng Chủ nhật, mấy đứa cùng khu tập thể hò nhau dậy từ 3, 4 giờ  đến cửa hàng thực phẩm, hàng gạo, hàng củi… phân công nhau xếp hàng, đến 8, 9 giờ sáng là chúng tôi đã có một xe cải tiến nào thịt, cá, gạo, củi… đem về cho bố mẹ.  
Nhưng cũng không thể nói chúng tôi không giáp mặt với chiến tranh. Khi chúng tôi còn học phổ thông thì chiến tranh biên giới nổ ra. “Tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới, gọi toàn dân ta vào cuộc chiến đấu mới…” Nhiều anh chị khóa trước tôi đang học cấp 3 tình nguyện vào bộ đội. Một số bạn tôi sau này cũng tham gia chiến đấu tại chiến trường Campuchia. Lũ con gái chúng tôi được phát động thêu khăn tay gửi tặng, viết thư cho bộ đội, phân công nhau đến thăm nom gia đình bạn…

Năm chúng tôi thi đại học là những năm đầu đất nước bắt đầu thời kỳ đổi mới. Các trường đại học chỉ nhận rất ít sinh viên mỗi khoá. Vào được đại học là cả một niềm vinh dự không chỉ của cá nhân mà của cả bà con, thậm chí cả khu phố. Đề thi đại học của chúng tôi vào hàng khó nhất từ trước đến nay (điều này được lũ em tôi xác nhận). Những năm chúng học đại học cũng là những năm khó khăn hết sức. Việc xoá bỏ bao cấp tuy đã được khởi xướng nhưng việc thực hiện chưa triệt để. Biểu hiện rõ nhất là ở trường chúng tôi, vẫn còn chế độ mua gạo theo tiêu chuẩn, ăn nhà ăn tập thể, “cơm toàn cục, canh toàn quốc, nước mắm đại dương”. Hầu như cánh sinh viên nam đều mặc quần âu có hai bên mông là hai miếng vá hình vuông mà chúng tôi gọi đùa là 2 chiếc “ti vi”  to tướng. Tôi nhớ đội bóng lớp tôi đá giao hữu mà hai đội được phân biệt bằng cách cho một bên mặc áo, còn bên kia cởi trần vì không đủ áo mặc. Thằng Sơn “bột” bạn tôi suýt nữa bị liệt vì ăn không đủ chất. Thằng Trung, thằng Tuấn lớp tôi bị kỷ luật, buộc ở lại lớp vì xúc trộm gạo của đứa lớp khác. Chuyện này bây giờ kể lại, nhiều đứa chúng tôi không nén nổi tiếng thở dài xót xa.

Đồng thời, sinh viên chúng tôi thời ấy cũng là trùm của những trò nghịch ngợm, tai quái. Ăn cắp điện của trường để nấu ăn, ăn trộm gạo của nhà bếp, trèo tường, trốn trường ra ngoài chơi, đi xe buýt không mất tiền, cá độ ăn, uống… là “chuyện  nhỏ như con thỏ”. “Cao thủ võ lâm” nhất phải là chuyện cả một đoàn hơn 10 đứa sinh viên chúng tôi đi “cọp vé" tàu Thống Nhất từ thành phố HCM ra Nha Trang chơi không tốn một xu. Cánh con trai đi từ đầu đến cuối tàu rồi ngược lại. Cánh con gái ngồi ngay trong phòng nhân viên để tán tỉnh…mấy anh “nhà tàu”. (Sau này chúng tôi cũng vỡ lẽ ra rằng hồi ấy thực ra “ông Nhà nước” cũng không nỡ làm căng với sinh viên chúng tôi, chỉ doạ dẫm là chủ yếu vì biết chúng tôi có tiền đâu mà đòi…)
Chúng tôi học luật trong thời kỳ Nhà nước ta mới bắt đầu có câu khẩu hiệu “quản lý nhà nước bằng pháp luật”, các văn bản luật thiếu, giáo trình thiếu, giáo viên cũng thiếu nốt. Chúng tôi hầu như học “chay” trong điều kiện như thế. Nhưng tôi có cảm nghĩ rằng dường như ngày ấy chúng tôi bị buộc phải học chay nên kiến thức ăn sâu vào óc hơn, đến bây giờ tôi còn nhớ như in nhiều vấn đề lý thuyết từ hồi ấy.
Phần nhiều các bạn thời phổ thông không được may mắn vào đại học như tôi. Chúng tản mác mỗi đứa một phương. Đứa vào trung cấp, đứa đi học nghề, đứa làm lơ xe… và không ít đứa đã đi vượt biên ra nước ngoài. 

 Nhiều bạn tôi cũng đã thành đạt, thành danh. Nhưng để đến với điều đó là cả một sự cố gắng vượt bậc.  Trong nhà trường chúng tôi chỉ tiếp thu những vấn đề lý luận mang nặng lý thuyết thậm chí giáo điều. Nền kinh tế lúc chúng tôi ra trường vẫn là nền kinh tế lấy kế hoạch hoá làm chủ đạo. Dân chủ chưa được mở rộng như bây giờ. Việc đánh giá con người chủ yếu dựa vào yếu tố dòng dõi gia đình truyền thống “3 đời củ chuối”. Ăn mặc, đi đứng, nói năng phải nhìn trước nhìn sau. Nói điều gì hơi khác lạ là bị e hèm nhắc nhở “coi chừng sai quan điểm đó”.Quả thật chúng tôi rất ngại khi tiếp xúc với các chú, các anh có quá trình công tác lâu năm hoặc “trên núi xuống” mặc dù luôn kính trọng họ. Chúng tôi cảm thấy họ luôn có cái nhìn xét nét, hiếm người có được sự cởi mở chân thành. Tính tôi hơi ngang. Có lần tôi đã gây nên một cuộc tranh luận sôi nổi trong cuộc họp Đoàn khi yêu cầu Đảng uỷ thay đổi lại cách nhìn nhận đánh giá đối với chúng tôi.  Tôi cho rằng nên bỏ cái khẩu hiệu “phấn đấu vào Đảng” đi. Bởi vì nếu chỉ coi đấy là mục đích thì khi đạt được mục đích tôi sẽ không thèm cố gắng nữa. Phải  đánh giá con người bằng chính bản chất của họ. Tôi sẵn sàng chia xẻ gánh nặng cho một người khác bởi vì tôi thương họ thực sự chứ không phải tôi làm việc đó để được người khác đánh giá khen ngợi, để lót đường cho tôi vào Đảng. Cũng như thể tôi học giỏi, tôi thi tốt, tôi vào đại học vì tôi xứng đáng được như thế, vì tôi muốn tiếp thu kiến thức để làm việc chứ không phải tôi cố gắng học, cố gắng nhồi nhét để vào đại học, vào đại học xong rồi thì chẳng thèm học nữa, lại chơi dài dài…Tôi nói như thế, tụi bạn tôi tán thưởng vỗ tay nhưng Bí thư Đảng uỷ lại trầm ngâm, nhíu mày. Mấy đứa bạn tôi sau đó bảo may là mày con ông Đại tá quân đội ta đấy (!). Cứ như vậy, chúng tôi học tập và bắt đầu  làm việc trong thời buổi giao thời. Học thì bao cấp nhưng làm thì kinh tế thị trường. Mọi thứ hầu như không có tiền lệ. Một vài đứa bạn tôi sau khi học đại học, ở lại thành phố Hồ Chí Minh nhờ vào cái thời buổi giao thời ấy mà phất lên nhanh chóng. Với các mác Luật sư, cử nhân luật đang là hàng hiếm lúc bấy giờ, chúng tham gia làm công tác tư vấn, bào chữa mà hốt bạc. Còn tôi về làm việc tại một cơ quan hành chính “tội nghiệp”, lương ba cọc ba đồng, sống chỉn chu, ổn định, chỉ được cái tiếng đàng hoàng lấy uy khi về nhà chồng (!). Nhưng tại đấy tôi cũng lại chứng kiến những nghịch cảnh thật trớ trêu. Số là cô bạn Hoàng Anh của tôi vốn học rất giỏi, thi Đại học được điểm cao nên được đi Liên Xô (cũ).  Hoàng Anh về nước năm 1991 khi Liên Xô và các nước Đông Âu bị sụp đổ. Với bằng đỏ Kỹ sư Thuỷ âm học- một môn học mà nói đến cái tên người ta cũng không rõ nó là cái gì (tôi thì hiểu nôm na có nghĩa là dùng sóng âm thanh để xác định vị trí, độ lớn, tình trạng… của một vật ở dưới nước)- cô phải mất hai năm đi bán cà phê thuê trước khi cạy cục xin được vào cơ quan chúng tôi làm chân đánh máy (!).Tôi học xoàng hơn nên chỉ đỗ đại học trong nước ra trường năm 1989. Nhưng vào làm việc trước, lại ở chức vụ chuyên viên nên tôi đương nhiên làm “sếp” Hoàng Anh. Mặc dù có bằng kỹ sư nhưng Hoàng Anh phải chấp nhận mức lương kỹ thuật viên đánh máy.  Tôi rất quí trọng Hoàng Anh vì kiến thức uyên bác của cô nhưng nhiều người khác lại chỉ coi cô như là một nhân viên đánh máy thường, thậm chí có người nặng lời với cô nữa. Sau này, Hoàng Anh đã thành lập một doanh nghiệp nhỏ và khá thành công. Gặp lại tôi, cô cười nhắc lại chuyện trước đây và nói đùa: “Giá như sếp của tớ hồi ấy là cậu thì tớ đã không quyết tâm bỏ ra ngoài làm ăn như thế này. Thật là ơn kẻ dữ hơn ơn người lành” 

Ngẫm ra, tuổi chúng tôi bây giờ, người ta gọi là trung niên, trên dưới 40 tuổi, là ông là bà thì chưa xứng nhưng cũng chẳng còn làm anh làm chị nữa rồi. Ở lứa tuổi này, người ta đang bảo là đang sung sức, có kinh nghiệm, từng trải, có thể cống hiến nhiều nhất cho đất nước, cho xã hội. Tôi cũng như phần nhiều bạn bè khác, bây giờ đều chấp nhận sự “bình yên” trong cuộc sống cũng như trong công việc, bắt đầu ngại sự thay đổi bứt phá mặc dầu tự nhận thấy mình hoàn toàn có khả năng làm điều đó. Chúng tôi khó có thể chấp nhận sự mạo hiểm trong công cuộc kinh doanh hay những đổi thay địa vị bởi lẽ chúng tôi không còn trẻ để có thể làm lại từ đầu. Trong khi ấy, chúng tôi gần như phải làm sứ mạng của một lớp người giao thời, thay mặt cho những người trẻ tuổi tuyên chiến với những gì xơ cứng, bảo thủ và trì trệ… của lớp người đi trước và nhanh chóng nhập cuộc với thế hệ 7x, 8x đi sau. Tôi cứ hình dung là chúng tôi mang nặng trên vai cái ba lô chứa đựng những ký ức chiến tranh dắt tay một lũ em nhỏ bước vào máy bay chuẩn bị cất cánh.

Dù sao những người 6x chúng tôi cũng là một thế hệ may mắn và bình yên. 

TÔI ĐI LUYỆN CHỮ

Nghe tôi tuyên bố đi học viết chữ, viết chữ a, b, c bình thường, chứ không phải luyện thư pháp lằng nhằng đâu nhé, cánh chuyên viên văn phòng chỗ tôi công tác trố mắt nhìn tôi như nhìn “một vật thể lạ”. Có người còn “khẩn trương” sờ tay lên trán xem tôi có “vấn đề” gì không (!). Thế mới biết, cái sự đi học viết chữ  có vẻ như trở nên quá xa lạ đối với hàng ngũ những “kẻ sĩ U40” thời @ như chúng tôi.

Nhập môn
Họ ngạc nhiên cũng phải thôi. Người có vẻ thông cảm, khuyến khích kiểu “Thôi em cứ học viết chữ cho đẹp để viết bằng khen hộ anh”. Bây giờ bằng khen có viết tay đâu (!). Người buông một câu gọn lỏn mà hàm chứa đầy sự mai mỉa, nghe tức anh ách : “rảnh quá hả?”. Không phải nói dóc, chứ chữ tôi viết bình thường cũng vào hàng “hoa hậu” cơ quan này. Công việc của cơ quan nhiều, tốn tiền, tốn công để đi học viết chữ quả thật là xa xỉ.

Thú thật, tôi cũng  sẽ không mấy quan tâm đến việc phải đi học viết chữ cho đến khi nhìn thấy chữ của 2 cậu con quí tử. Không thể gọi là xấu mà là xấu khủng khiếp. Càng lên lớp trên chữ càng tệ hại. Nhiều bài kiểm tra của cậu  bị trừ điểm vì chữ xấu quá. Cuối cùng, tôi đành “áp tải” hai cậu con trai đến lớp học viết chữ và ngồi “làm gương” cho 2 cậu con. Chính ở đây tôi đã học được nhiều điều thú vị.

Phải học mới biết

Hướng dẫn chúng tôi là một cô gái khoảng 25 tuổi. Cô đã tốt nghiệp Đại học sư phạm và học thêm về viết chữ tại Hà Nội. Ngay khi vào lớp cô nói: “Khả năng viết chữ đẹp của mọi người là như nhau và hoàn toàn có thể viết chữ đẹp được. Không nên tự ti rằng chữ mình xấu, không thể sửa chữa được. Ngay cả những người lớn tuổi cũng có thể học để thay đổi cách viết chữ cho đúng và đẹp. Ở đây em đã hướng dẫn cho nhiều người, không chỉ là các em nhỏ lứa tuổi tiểu học, trung học mà còn nhiều người lớn như các anh chị.”

Bài đầu tiên, chúng tôi viết vào vở bài thơ của Bác Hồ “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền...” để lưu lại nét chữ ban đầu trước khi học, đồng thời cũng là lời tâm niệm cho việc quyết tâm luyện chữ.

Quả thật, cách viết chữ là quan trọng nhất, chứ không phải chữ đẹp hay chữ xấu là do có “hoa tay”. Chúng tôi nghe cô hướng dẫn về cách đặt bút, độ nghiêng của từng chữ cái, các nét móc, nét nhọn và căm cụi làm theo. Tôi cũng dần khám phá ra nhiều điều thú vị. Thì ra, trước đây mình chỉ viết chữ theo bản năng, nhiều chữ vung lên, hạ xuống, đặt bút  tùy tiện. Chữ cái o, chữ cái c đơn giản là thế mà nếu đặt bút không chuẩn sẽ bị lệch cả  các chữ cái dính liền. Chị H. vốn hay hất đuôi chữ g, chữ a lên “để thể hiện ý chí tiến thủ”, giờ phải gò lại cho chuẩn. Chị Th. loay hoay viết đoạn móc của chữ k sao cho song song với nét cao, thay vì chân choãi ra “để đứng tấn cho vững vàng” như trước đây. Anh T. chăm chỉ căng mắt, mím môi để chữ r, chữ s không bị lỗ ở phần móc, hai cậu con trai tôi nghiêng đầu, vặn người như thể làm như vậy thì chữ sẽ nghiêng theo... Nhìn mọi người luyện chữ mới thấy viết chữ không đơn giản chút nào. Trong 2 tiếng đồng hồ chúng tôi luyện khoảng 2 trang giấy. Cuối buổi học, cô giáo giao bài tập về luyện chữ ở nhà khoảng 5 trang, hôm sau sẽ có nhận xét về những nhược điểm trong bài tập của từng người.

Viết chữ - đừng coi là chuyện nhỏ
Trong thời công nghệ thông tin, máy tính trở thành phương tiện chủ yếu trong soạn thảo văn bản, thư tín. Nhiều người cho rằng viết chữ đẹp hay xấu không quan trọng nữa. Cơ quan chúng tôi làm công tác văn phòng, việc viết lách, soạn thảo công văn giấy tờ hầu hết đều dùng máy tính và cũng đồng thời rằng chữ viết của nhiều người, trong đó có không ít chuyên viên, bằng cấp đầy mình, quá xấu, quá cẩu thả và cực kỳ khó đọc. Viết chữ xấu mà dễ đọc còn đỡ, viết chữ vừa xấu vừa khó đọc thì thật là “đại họa”. Dù chỉ là vài chữ “đề nghị anh phê duyệt”, “chuyển anh A, chị B”, “xem lại chỗ này” cũng gây khó chịu cho người đọc. Có câu chuyện dở khóc, dở cười như sau. Khi sếp ghi ý kiến sửa trong văn bản, cánh chuyên viên “luận” mãi không ra chữ,  không hiểu ý, đành phải hỏi lại sếp. Sếp gắt um lên. nhưng khi xem lại chỗ sửa, sếp cũng vò đầu bứt tai vì không biết mình đã viết cái gì. Rồi lính lác cứ truyền miệng nhau nói mỗi lần đọc chữ anh C. là phải mượn cho được quyền “từ điển C. -Việt” để tra chữ của anh. 
Ông bà mình nói rất đúng “nét chữ, nết người”. Nếu tôi là lãnh đạo một cơ quan nào đó thì khi tuyển nhân viên hoặc giảm biên chế tôi sẽ cho viết một bài để khảo sát kỹ năng viết và trình bày văn bản, từ đó sẽ đánh giá được trình độ, tính cách của từng người và xem xét quyết định chọn người. (Nói trộm, nếu sếp tôi làm kiểu đó chắc chắn  giảm biên chế ngay được khoảng hơn nửa cán bộ nhân viên cơ quan tôi). Nhưng hình như không ở đâu tuyển nhân viên kiểu đó cả. Ngay cả cái đơn xin việc cũng được in sẵn rồi mà. Có việc gì quan trọng thì thuê đánh máy vi tính, cần thiết thì thuê người thảo đơn từ, văn bản, viết thư làm gì cho mệt khi đã có e-mail. Có phải vậy không mà chữ viết của chúng ta ngày càng xấu và khó đọc.

Điều khiến tôi băn khoăn nhất là tại các trường học, nhất là các trường cấp trung học trở lên dường như đã không còn coi trọng đến uốn nắn chữ viết của các học sinh hay là bài học quá nhiều, sách bài tập đã in sẵn nên không cần đến học sinh phải động bút nữa. Kiểu chữ viết cũng thay đổi theo từng thời kỳ. Cậu con lớn của tôi học lớp 8 thì viết chữ theo kiểu cải cách cũ, chữ ngắn tun hủn, nhưng cũng còn may là chưa phải chữ “mì tôm cua” như đợt cải cách năm 1981. Đến cậu thứ hai năm nay học lớp 6, đúng vào năm đầu tiên của cải cách đợt mới đây, chữ viết lại kéo dài hơn theo kiểu chữ truyền thống ngày xưa chúng tôi đã học. Nhờ vậy, tôi có dịp so sánh để biết kiểu chữ của cậu lớp 6 đẹp hơn kiểu chữ của cậu lớp 8.

Vẫn biết đời sống hiện đại, nhiều việc phải lo toan, bận rộn, lại có nhiều phương tiện hỗ trợ nhưng không thể vì thế mà coi nhẹ việc học viết chữ. Như thể chúng ta đã có các phương tiện hiện đại để đun nấu như bếp ga, lò vi sóng nhưng những bữa ăn tốc hành không thể ngon bằng bữa cơm quê bếp củi, gạo quê, cá bống kho mặn. Viết chữ đẹp là gìn giữ một nét văn hóa truyền thống, là biểu hiện rõ ràng nhất của một người có văn hóa, biết tôn trọng cái đẹp. Tôi không tin một người viết chữ xấu, cẩu thả, lại thành đạt và được mọi người kính trọng. Một khi chúng ta viết chữ như gà bới thì  sẽ dạy con em mình như thế nào đây?

Là người lớn, chúng ta đừng tự ti khi đi học viết chữ; đừng chủ quan cho rằng chữ viết của mình đã ổn rồi, không cần trau dồi thêm làm gì. Cũng đừng đổ lỗi cho công việc bận rộn, thời gian không có để không luyện chữ viết.

TIẾT MỤC CỦA ANH BỒ CÂU

Nộp bài cho toà soạn xong, tôi tong tả đi về. Gần ra đến cổng, một tấm biển thông báo, (hình như thông báo nội bộ) đập vào mắt tôi : “ Công đoàn Báo Thanh niên tổ chức chương trình liên hoan văn nghệ nhân kỷ niệm ngày Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2-9, kính mời các anh chị em công tác tại báo và các cộng tác viên tham gia và cổ vũ cho chương trình.”

À, thì ra Công đoàn Báo Thanh niên cũng hoạt động phong trào ra phết. Nhưng công việc ở đây bận rộn thế này chắc chương trình cũng dăm ba tiết mục hát hò, múa may sơ sơ. Ba cái vụ văn nghệ công đoàn này tôi rành lắm. Năm nào cũng tổ chức cho có chứ chất lượng thì ‘phọt phẹt” thôi. Giữa cái thành phố to đùng, hoạt động văn nghệ chuyên nghiệp ầm ĩ 24/24 giờ với hàng đàn “sao” nổi tiếng, thì mấy cái phong trào văn nghệ của công đoàn “cây nhà lá vườn” thế này đâm ra “lọt thỏm”, chẳng ma nào thèm ngó ngàng ngoài mấy anh nội bộ đơn vị “con hát mẹ khen hay”. Nghĩ đến đấy, đã định dắt xe đi nhưng cái dòng chữ cuối cùng đã khiến tôi chú ý “Đặc biệt, có sự tham gia của anh Bồ Câu”.

Ôi trời ơi, anh Bồ Câu của tôi! Anh Bồ Câu mà chỉ nhắc đến tên thôi lòng tôi đã dạt dào biết bao cảm xúc. Anh Bồ Câu, người đã làm cho bao nhiêu con tim độc giả phải thổn thức (trong đó có tôi) vì những câu trả lời hóm hỉnh mà sâu sắc của anh. Là công tác viên của Báo Thanh niên đã lâu, cũng đã nhiều phen lân la dò hỏi nhưng tôi chưa một lần gặp mặt anh. Văn nghệ lần này, hẳn anh Bồ Câu của tôi sẽ thể hiện vai trò như là một người lĩnh xướng trong dàn đồng ca ?. Không, không, chắc là anh sẽ đơn ca một bài hát thật hay. Giọng hát của anh chắc chắn phải mượt mà, sâu lắng, sẽ làm rung lên từng nơ-ron thần kinh khán giả. Anh sẽ mặc trang phục thế nào nhỉ?. À tất nhiên là comple trắng muốt, một chiếc nơ đỏ ở cổ. Mà sao tôi không nghĩ đến chuyện anh Bồ Câu độc tấu đàn nhỉ? Có thể lắm chứ. Với một chiếc đàn dương cầm bóng loáng, một bộ áo đuôi tôm cổ điển, đầu tiên anh sẽ ngồi trầm tư, sâu lắng. Rồi bỗng nhiên, những ngón tay dài, trắng trẻo loang loáng múa điêu luyện trên phím đàn và dòng thác âm thanh cứ thế tuôn trào… Dù sao thì tôi vẫn thích anh Bồ Câu với cây đàn violon hơn. Anh sẽ đứng trên sân khấu, nâng nhẹ cây vĩ cầm trên vai và âm thanh réo rắt bắt đầu chinh phục mọi người…

Dù anh Bồ Câu có đơn ca, song ca hay độc tấu gì gì đi nữa thì tiết mục của anh chắc phải hay lắm và tôi nhất định phải có mặt để xem anh biểu diễn cho thoả lòng ngưỡng mộ anh bấy lâu nay.

Tối ấy tôi đến thật sớm, lại mua một bó hoa thật rực rỡ để tặng anh Bồ Câu. Tôi còn dự định sẽ là người đầu tiên bước lên sân khấu để tặng hoa cho anh,(hơi băn khoăn là có nên hôn nhẹ vào má của anh không, thôi không nên, vì nhỡ bạn bè đồng nghiệp và … bà xã anh hiểu nhầm thì chết). Khi đến toà soạn Báo Thanh niên tôi không ngờ lại đông người đến thế. Hội trường không đủ chỗ, Ban Tổ chức xin cáo lỗi và chuyển sân khấu ra phía ngoài sân nên buổi biểu diễn bắt đầu muộn một chút. Trong lúc chờ đợi, chúng tôi ngồi tán chuyện với nhau. Thì ra, mọi người cũng háo hức xem anh Bồ Câu biểu diễn không kém gì tôi. Chúng tôi thi nhau đoán già đoán non xem anh biểu diễn tiết mục gì đây. Tuy cãi nhau về tiết mục nhưng cả lũ chúng tôi đều nhất trí rằng tiết mục của anh đặc sắc nhất nên chắc chắn phải để diễn sau cùng và vì vậy chúng tôi phải xem cho hết buổi.             

Công bằng mà nói, tuy chỉ chăm chăm vào tiết mục cuối cùng nhưng chúng tôi cũng phải thừa nhận những tiết mục văn nghệ của các cán bộ nhân viên “nhà Báo”  rất “được”, nội dung và hình thức thể hiện phong phú. Nhiều tiết mục biểu diễn rất ấn tượng. Không có ai biểu diễn dương cầm hay vĩ cầm nhưng lại có độc tấu đàn ghi ta nghe không kém gì nghệ sĩ chuyên nghiệp. Một số tiết mục hát múa với phong cách hiện đại được mọi người tán thưởng. Chương trình thêm phong phú với một tiết mục ảo thuật-hề vui vẻ, sống động làm nổ ra những trận cười sảng khoái. Người dẫn chương trình lại là một nghệ sĩ nổi tiếng cũng góp vào chương trình nét hài hước, duyên dáng…  Cứ thế, chúng tôi bị cuốn hút với những tiết mục văn nghệ của “nhà Báo” cho đến khi bất ngờ nghe người dẫn chương trình tuyên bố: “tiết mục tốp ca… đã khép lại chương trình liên hoan văn nghệ của công đoàn Báo Thanh niên hôm nay, xin chân thành cảm ơn…”

Chúng tôi không tin vào tai mình nữa. Một khoảng sân rộng nổi lên những tiếng lao xao lớn dần. “Thế còn tiết mục của anh Bồ Câu?…. Anh Bồ Câu đâu rồi?... sao không để anh Bồ Câu biểu diễn?...Hay là anh Bồ Câu bị ốm? …”

Với một nụ cười đầy ý nhị, người dẫn chương trình giải đáp thắc mắc của chúng tôi:

- Thưa các bạn, chúng tôi biết hầu hết các bạn đến đây với mong muốn được  xem anh Bồ Câu biểu diễn. Anh Bồ Câu đã nhờ tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến với các bạn đã nhiệt tình cổ vũ cho tiết mục biểu diễn của ảnh.

- Đâu? anh Bồ Câu biểu diễn tiết mục nào? Sao chúng tôi không thấy.?

- Anh Bồ Câu đã tham gia biểu diễn tiết mục Ảo thuật biến hình, một chú khỉ xấu xí biến thành một cô gái đẹp trong chớp mắt. Và anh Bồ Câu chính là người đóng vai chú khỉ đó đó các bạn à(!)

Trước khi ngất xỉu đi tôi còn thấy được xung quanh mình những hàng người tự nhiên ngã rạp xuống như người ta chặt mía vậy.

(Bài này viết gửi mấy lần mà Báo không đăng (chắc sợ nói xấu anh Bồ câu giống ...khỉ). Tức mình "phọt" lên blog cho cả làng xem miễn phí.)

TOP 10 LÝ DO VUI ĐỂ GẶP LẠI BẠN BÈ

1/ Được xả “xì trét” bằng cách nói chuyện tếu và… văng tục. (bây giờ đứa nào cũng có chức sắc hết, ở cơ quan hay ở nhà mà văng  tục…chết liền, làm sao làm gương cho sắp nhỏ)

2/ Được dịp kể chuyện, nhắc lại những kỷ niệm và …nói xấu đứa nọ, đứa kia hồi ở trường một cách vô tư, không sợ chúng nó giận.
3/ Được gọi tên nhau bằng mấy cái biệt danh cũ (lâu nay đâu có dịp để gọi). Ngay cả cách gọi bạn bè bằng “thằng này, con nọ” cũng đủ làm cho mọi người khoái.
4/ Để nhận ra sự thật rằng sao ngày xưa mình lại có thể yêu “thằng này” (hoặc “con này”) mà mình không yêu “thằng kia” (hoặc “con kia”) nhỉ?
5/ Để được thấy mình cũng rất …VIP khi sánh vai, nhậu nhẹt và… quậy cùng với mấy “thằng cha, con mẹ” bạn cũ giờ đã làm ông này, bà nọ. 
6/ Để mấy “đại gia” có dịp “rửa tiền” trúng mánh một cách … tình thương mến thương nhất.

7/ Chị em được dịp khoe quần áo và …số đo các vòng.(Bà nào bà nấy giờ bự chảng như cái thùng tô nô); để tự hào rằng mình tuy đã “xuống cấp” nhưng cũng còn có đứa “xuống cấp” hơn mình.

8/ Anh em được dịp khoe … khả năng nhậu nhẹt xả láng. (Ở nhà mà nhậu vậy là bị mấy bà vợ cho ra vỉa hè nằm liền)

9/ Để cho mấy bà vợ, hoặc ông chồng mình ở nhà ghen lồng, ghen lộn, tức tối vì không được đi. Có như vậy mình mới… lấy lại được phong độ và giá trị bản thân sau những tháng năm thường xuyên bị các bả, ổng “hành hạ”.

10/ Tụi nó đi hết mà mình không đi thì … tiếc lắm.

HUYỆN TUI CHỐNG KHỦNG BỐ

Trước tình hình khủng bố năm 2001 xảy ra tận ở Mỹ, đang có nguy cơ cao độ xảy ra đến tận… nước ta; trước tình hình thế giới đang nhao nhao chống khủng bố; trước tình hình yêu cầu hội nhập với toàn cầu trong việc chống khủng bố, lãnh đạo huyện tui thấy cần phải làm ngay một cái gì đó để thể hiện… quyết tâm chống khủng bố của huyện nhà.

Sau bao lần họp hành “điều nghiên cụ tỷ” (điều tra nghiên cứu một cách cụ thể và tỷ mỷ), lãnh đạo huyện yêu cầu phòng Tài chính huyện xuất ngay 27.000 đô la để rước về một cái máy … dò bom thư. Chắc khi duyệt chi vào phiếu đề xuất ông Huyện Trưởng đọc lộn, tưởng nhầm số tiền là 27.000 đồng Việt Nam nên ông nhanh chóng ký cái rẹc.

Chẳng phải đợi lâu la gì, ngay ngày hôm sau, trong sân cơ quan tui xuất hiện ngay mấy cái thùng to, thùng nhỏ, rồi từ trong đó các máy móc thiết bị, dây nhợ lằng nhằng, màn hình máy tính ào ào tuôn ra đến chóng cả mặt. Nhận thức đây là cái máy “cực kỳ hiện đại”, Huyện Trưởng chỉ đạo Chánh Văn phòng lập tức bố trí ngay một phòng kín và điều ngay mấy chuyên viên tin học (phải qua phòng tổ chức để kiểm tra soi rọi lý lịch cụ thể, đảm bảo “ba đời củ chuối”) đến để học cách sử dụng máy. Sau khoảng 10 ngày loay hoay, lúng túng gì không biết trong cái phòng kín đó, các chuyên gia lắp đặt máy hồ hởi báo tin cho lãnh đạo là: “các chuyên viên Văn phòng ta vô cùng thông minh nên thời gian tìm hiểu máy vận hành máy đã hoàn thành vượt mức trước thời hạn, những nơi khác phải đến cả tháng ấy ạ”. Cũng theo đề nghị của các chuyên gia, chiếc máy này cần phải được bảo quản ở phòng kín, có máy điều hoà nhiệt độ, có nhân viên trực 24/24 giờ …và những đề nghị này nhanh chóng được đáp ứng.

Dù chả bao giờ được thực mục sở thị chiếc máy vận hành như thế nào, nhưng tất cả nhân viên huyện tui đều nhận thức được tầm quan trọng của nó và đều thực hiện “đi bộ, nói khẽ” khi lỡ có dịp đi ngang qua căn phòng đặt máy.

Trong không khí háo hức, tò mò của toàn thể mọi người, dù không nói ra, tụi tui cũng thầm ghen tị với cô em văn thư trẻ trung duyên dáng (mới được tuyển dụng về cơ quan từ khi có chiếc máy) vì cứ độ 2, 3 tiếng đồng hồ cô lại õng ẹo lướt qua phòng tụi tui với một chồng tài liệu, bưu kiện trên tay đến phòng đặt máy để … dò bom thư. Cánh chuyên viên văn phòng dù biết chắc rằng văn bản sẽ bị xử lý chậm đi ít nhiều nhưng cũng cảm thấy thật an tâm vì chắc chắn tài liệu mình không có …khủng bố. Nếu chẳng may lỡ có đi chăng nữa thì người chịu hậu quả đầu tiên sẽ là cô văn thư đỏng đảnh kia, tiếp sau sẽ là “cha” Thư ký huyện Trưởng vốn huênh hoang, láo toét mà ai cũng ghét nhưng không ai dám nói.

Sự thể cứ bình yên cho đến một ngày kia thì một quả bom phát nổ. Oái ăm thay, quả bom này không phải được kiểm tra phát hiện từ máy dò bom nọ mà lại phát nổ một cách thật hy hữu và đầy kịch tính.

Ấy là đầu tiên, một bưu kiện được gửi đến cho ngài huyện trưởng và khi ngài vui vẻ mở nó ra (sau khi biết chắc là nó đã được dò bom thư rồi) trước mặt một số anh em. Đột nhiên mặt ngài bỗng tái dại, lắp bắp vài tiếng rồi lăn đùng ngã ngửa. Anh em nhân viên theo quán tính nhao đến đỡ sếp và liếc mắt nhìn lên gói giấy. Không ai dám nêu cụ thể mà chỉ mô tả nó trông giống như chất thải của mấy chú cẩu. Hẳn có kẻ chơi xấu, đã “khủng bố” sếp bằng mấy thứ bẩn thỉu kinh người thế kia. Người ta đặt vấn đề: Tại sao máy dò bom thư hiện đại thế mà không phát hiện ra? Cuối cùng sếp ra tay xem xét việc vận hành máy ra sao, nhờ vậy mà nhiều anh em trong cơ quan có dịp chiêm ngưỡng cái máy này. Khi bỏ một gói hàng vào băng chuyền, bật công tắc lên, lần lượt các đồ vật trong gói hiện ra cụ thể bằng một đống đen đen, xam xám, dây nhợ lằng nhằng như nùi giẻ xơ mướp. Thỉnh thoảng có vài thứ như kim găm, kẹp giấy bằng sắt thì ta có thể “đoán” ra được nhờ hình dáng của chúng hiện rõ trên màn hình. Thế còn cái “của cẩu” (mà sếp tui nhận được) đem bỏ vào máy thì không hiện ra thành cái gì cả. Rõ ràng,  không thể trách oan cho anh chàng canh máy. 

Nhìn quanh phòng đặt máy, sếp tui tá hoả thấy: nào là chai rượu vứt lỏng chỏng, khô cá rải rác, tàn thuốc lá vung vãi khắp nơi, đôi ba bộ bài lung tung …Thì ra, từ lâu căn phòng này đã biến thành ổ bài bạc, hú hí của “cục cưng” canh máy và cô em văn thư đỏng đảnh(!).

Không thể tả sếp tui đã bừng bừng tức giận thế nào khi ấy, chỉ thấy chiếc máy “tối tân” kia được khiêng ra vứt ngoài hành lang đã mấy mùa mưa rồi. Nghe đâu cũng định tống khứ nó cho ông Hai Hải quan, anh Ba Công an  gì đó nhưng chẳng ai thèm lấy vì giờ đây nó không hơn gì cái cục sắt gỉ, “rước vào thêm mang hoạ à”.

Bốn năm qua, trong báo cáo của cơ quan huyện tui bao giờ cũng có một câu: “Trong năm qua, cơ quan huyện đã thực hiện giảm sử dụng hàng trăm ki-lô-oát giờ điện, tiết kiệm cho ngân sách hàng chục triệu đồng”.

Ai cũng biết, việc tiết kiệm điện này là do không sử dụng cái máy bom thư ấy nữa, nhưng … không ai dám nói (!).    

TUI COI Ơ RÔ

Hồi ấy, tôi, một nữ sinh viên năm thứ 3 đại học Pháp lý tại thành phố Hồ Chí Minh. Hồi ấy mọi thứ còn khó khăn. Cả trường có một chiếc ti vi đen trắng 19 inches mà màn ảnh thì đầy “muỗi”.  Lẽ dĩ nhiên, bóng đá chưa bao giờ là niềm yêu thích của số đông con gái như tôi, huống chi cái điều kiện khó khăn về vật chất, cộng thêm mùa thi cử đang cận kề khiến cho tôi đã tự xác định rằng chả việc gì mà phải đua theo cái lũ con trai để đến đêm thức trắng, hò hét như lũ điên. Nhưng rồi chả hiểu sao, chính tôi lại trở thành “tín đồ của túc cầu giáo” lúc nào không biết.

Có lẽ cái lý do đầu tiên khiến tôi say mê Ơ rô (EURO)’ 88 (nói ra thì hơi xấu hổ) chính là vì tôi quá “ghiền” anh chàng thủ môn đội tuyển Liên Xô đẹp trai Dasaev. Cũng may là cái lý do này tôi cứ bô bô nói mà không sợ mất lòng ông xã, bởi chính ổng cũng say mê chàng chả kém gì tôi. Thật ra Dasaev đã kéo tôi đến với bóng đá từ hồi Mehico 86 cơ. Từ Dasaev, đến cuối kỳ Euro’ 88, tôi đã thuộc lòng tên, mặt và số áo của từng cầu thủ đội Liên Xô. Số 2 Khiliaturin với cái đầu hói luôn là một hậu vệ “thép”, số 4 Kuzonhetxov, hậu vệ “thòng” quá chuẩn, số 6 Rat cùng với Dasaev làm nên điều kì diệu ngày trong trận khai mạc thắng Hà Lan 1-0; số 7 Alaynhikov, số 8 Belanov, người đã đem lại thất vọng não nề cho đội Liên Xô trong trận chung kết với Hà Lan khi đá trật quá penalty; số 9 Protasov khuôn mặt xương xương rắn rỏi; và Mikhalichenko, một cậu trẻ tinh ranh chuyên môn ngã trong vòng cấm địa để đội mình được hưởng quả penalty…. Không chỉ riêng tôi mà hầu như những người xem Euro 88 đều ủng hộ đội Liên Xô vì khi ấy Liên Xô còn đang là người bạn thân thiết nhất của Việt Nam và cũng bởi vì chính Liên Xô đã cho chúng ta được truyền hình trực tiếp các trận đấu tại Euro 88 thông qua hệ thống vệ tinh.

Thế rồi, cũng như những thằng con trai khác từ luc 7 giờ tối, tôi đã nhong nhóng chiếm lĩnh ngay vị trí bàn đầu của hội trường, đối diện ti vi,  ngồi chóc ngóc tại đó chờ cho chương trình ti vi hàng đêm kết thúc lúc hơn 9 giờ, rồi từ đó lại phải ngồi “bình loạn” với cánh con trai chờ cho đến khoảng 11 giờ mới được xem bóng đá. Đang ngon trớn bình luận, chợt ngó quanh thấy có mỗi mình mình là “thằng con gái” ngồi giữa  các đấng mày râu trong đó có cả thầy giáo tôi nữa. Thế nhưng tôi nhanh chóng lấy lại bình tĩnh, giả vờ không hay biết,  ra sức tranh cãi “đầy vẻ hiểu biết” với tui bạn trai. Thầy tôi chỉ cười nhưng mấy năm sau gặp lại, ông bảo tôi đã gây ấn tượng với ông bởi cách bình luận sắc sảo có vẻ rất “nhà nghề” đó. Ông đâu có biết tôi thu lượm mỗi nơi mỗi tí, góp nhặt, kết nối lại rồi đưa ra “buôn” chứ nào có hay ho gì. Tôi làm quen và dần dần sử dụng đến mức “điêu luyện” tên gọi lóng của các đội tuyển: Cỗ xe tăng Đức, Cơn lốc màu da cam Hà Lan, Đại bàng trắng Ba Lan, Những con quỉ đỏ Bỉ, gấu Misha Nga… Như mấy tay ghiền khác, tôi sung sướng hò reo mỗi khi đội tuyển tôi yêu thích làm bàn; tôi chống cằm cắn móng tay y như Kuzonhesov ngồi ngoài khu kỹ thuật vì bị thẻ đỏ trận trước đó; tôi ngộp thở, che mắt không dám nhìn Belanov sút phạt penalty để rồi sau đó đạp cho thằng bạn ngồi đằng trước một cái rõ đau vì quả ấy bị hỏng… Bao nhiêu ái ố, hỷ, nộ cứ hồn nhiên chảy tràn ra khỏi người tôi, biến tôi thành  một con người khác hẳn, hoạt bát, tinh nghịch, khác hẳn với vẻ nhút nhát hàng ngày.  

Tuy ủng hộ đội tuyển Liên Xô nhưng công bằng mà nói tôi cũng nhiều phen tức anh ách cho mấy anh chàng Nga “ngố”. Nếu ban đầu anh ta thắng một quả thì trận đấu trở nên sôi động hấp dẫn với các màn biểu diễn xuất thần. Ấy thế nhưng chỉ một bàn thua thì đội Liên Xô trở nên bệ rạc, các cầu thủ như chạy trên đôi chân người khác, thật chẳng ra làm sao. Đội Hà Lan thì tôi công nhận là họ đá rất đẹp nhưng mấy anh chàng Ruud Gullit đem nhẻm, tóc quấn thành từng lọn nhỏ và Van Basten cao lòng khòng dù có đá hay mấy tôi cũng không khen (con gái mà!). Tôi cũng thích mấy chàng trai Ytalia với lối chơi phòng ngự chặt, các đường bóng kiến thiết mỹ miều như tranh vẽ trên nhà thờ, và tất nhiên cả vì mấy chàng Maldini, Gianluca Vialli, Roberto Mancini …đẹp trai, hào hoa nữa. Đội chủ nhà Đức với Matthäus,  Klinsmann, Kohler và Voller cũng gây ấn tượng mặc dù họ đã bị cơn lốc màu da cam thổi bay bằng một trận đấu kích tính đến phút cuối.     

Ì ạch nhưng may mắn, cuối cùng thì đội Liên Xô cũng vào đến  trận chung kết. Tôi nhớ mãi cái cảm giác buồn bã tê tái khi Liên Xô thất bại, nhưng hình như họ chẳng buồn mấy, vì nói cho cùng đó có lẽ là thành tích tốt nhất tại các kỳ thi đấu quốc tế của đội này.

Thức đêm để xem Euro, dĩ nhiên ngày hôm sau chúng tôi phải lên lớp với khuôn mặt thẫn thờ vì thiếu ngủ. Cũng may sao, chúng tôi vượt qua các kỳ thi trót lọt (riêng tôi chắc nhờ có sự để ý thông cảm của thầy vì chả gì thầy cũng biết tôi là nhân vật nữ duy nhất xem bóng đá tại hội trường mà).

Tôi nhớ có lần, trong khi ngồi chờ trận banh khi chương trình của đài truyền hình Việt Nam đã hết, tôi chảnh chọe hỏi bọn  bạn trai: “Việt vị là gì?”. Thế là chúng nó nhao nhao lên giải thích cho tôi. Nào là cầu thủ tiền đạo chạy trước bóng, nào là cầu thủ chạy trước bóng và chạy trước hậu vệ đối phương, đứa kia cãi lại bảo không phải… Chúng nó làm tôi hết ngoảnh qua trái lại qua phải. Cuối cùng tôi chỉ vào màn hình bảo: “Kìa!Việt vị!”. “Chà chà, con này hay quá ta, sao cậu biết?” Mấy đứa cùng hỏi. “Tại tớ thấy trọng tài biên phất cờ và trọng tài chính thổi còi là biết ngay là việt vị (!)”.

20 năm trôi qua cũng là 5 kỳ Euro nữa đã được tổ chức, nhưng có lẽ kỳ Euro’88 vẫn để lại dấu ấn sâu sắc nhất trong tôi, một kỷ niệm hồn nhiên và trong sáng của lứa tuổi học trò. Hỏi rằng bóng đá có đem lại gì cho tôi e là khó trả lời nhưng tôi biết bóng đá sẽ là một trong những niềm ham mê chân thành nhất của tôi.